Dili, 16 Janeiru 2025 (Média Democracia) – Komisaun Anti Korupsaun (CAC-sigla portugues) liuhusi Diresaun Jerál Prevensaun no Sensibilizasaun husu lider sira, kargu Diretór no Xefia sira atu presta deklarasaun tuir lei numeru 7/2020 fulan Agusto, Medida Prevensaun no Kombate Korupsaun (MPCC-sigla portugues).
Diretór Jerál Prevensaun no Sensibilizasaun KAK Antonio Alves da Cruz hateten, Lei dehan bainhira lider ka ema bo’ot ida remata ona nia mandatu katak ohin nia remata entaun sura husi loron ida ne’ebá oin to’o loron 30 hakarak ka lakoi tenki presta nia deklarasaun atu heteten katak nia hahú kaer kargu ho rikusoin hira no nia termina kargu ho rikusoin hira ne’e lei mak hateten.
“Total infratór sira ne’ebe hetan aplikasaun koima ho valor korespondansia 25% husi salariu baze mensal ne’ebe haktuir iha artigu 48 kona-ba apresantasaun tardia. Komisaun Anti korrupsaun (KAK) konsege rekolla valor koima provizorimente por-volta $ 75.612,42 ne’ebé agora daudaun iha hela konta temporariu KAK nian iha banku BNCTL.” Antonio Alves da Cruz hateten ba jornalista sira iha nia edifisiu Obrigado-barak Díli, (15/1/2025).
KAK liuhusi Diresaun Prevensaun no Sensibilizasaun hala’o servisu krusial ne’ebé orienta hodi aplika sansaun ba deklarante sira ne’ebé la kompri dever hirak mensiona iha lei refere hanesan, falta ka tarde halo deklarasaun ba sira-nia rendimentu bens no interese ne’ebé temi iha artigu 48-50 kona-ba periodu deklarasaun nian.
Bainhira la remata, lei dehan tan maske nia remata ona maibé nia nafatin deklara, por-ezemplu nia remata iha fulan dezembru 2025 entaun tinan oin dezembru 2025 kontinua deklara fali to’o dala-III.
“Maibe nia asume fali kargu balu nia komesa presta deklarasaun fila-fali tama iha tipu deklarasaun inisial, iha tinan 2024 autoridade aplika ona sansaun koima 25% ba deklarante sira ne’ebé aprezenta tarde sira-nia rendimentu bens no interese hamutuk 439 deklarante mak konsidera hanesan infrator husi instituisaun estadu hamutuk 40. Tuir sistema ita rejista ona instituisaun estuda 120.” Dehan nia
Nia esplika dadaun ne’e deklarasaun iha hela tipu anualidade katak iha loron 1 Janeiru to’o 31 Janeiru 2024, tan ne’e ba kargu sira ne’ebé rejistu ona atu autoriza fali sira-nia bens no interese, karik liu ona loron 1 fevereiru 2025 ba leten KAK aplika tan koima ba sira.
KAK liuhusi Diresaun Prevensaun no Sensibilizasaun rasik haruka ona karta informativa ba nivel Ministeriu hotu-hotu tun to’o iha nivel Munisipal iha Teritoriu nasional, aviza atu aktualiza sira-nia rikusoin se la mai mak KAK nafatin aplika koima ba sira.
“Tanba ne’e KAK sei amplika tan koima iha fevereiru no marsu ba leten, ba sira ne’ebé sesamandatu oras ne’e dadaun remata tia kargu mas la aktualiza sira-nia rikusoin ida bebeik to’o dala – III, ita se ba detekta ema nia sasan audit atu hare to’o iha tarenu hodi haree iha administrativa nomos nia fiziku los ka lae ita labele deskonfia de’it.” Nia informa
Nia eplika, númeru bo’ot liu ne’ebé selu ona koima husi Instituisaun Estadu durante 2024 primeiru mak Munisipiu Ermera autoridade prezenti ne’e hamutuk 44, tuir Munisipiu Liquisa hamutuk 38, husi SEFOPE 15, autoridade Munisipiu Covalima 18, SECOP 24 no sira seluk tan.
Atividade rejistu deklarasaun rendimentu bens no intereses iha tinan 2024 deklarante rejista hamutuk iha sistema e-drbi total 3.879 kompostu husi feto 1.170 no mane 2.709.
Tipu deklaransaun ne’ebé demonstra hanesan tuir mai ne’e, Tipu inisial 1.361, Tipu deklarasaun anual 2.050, Tipu deklarasaun pos-ezersisiu 155, Tipu deklarasaun mudansa substansial 27, Tipu deklarasaun tri-anual 242, Tipu deklarasaun final 44, Tipu deklarasaun adhoc ho total 0.
Reportajen : Estefania
Foto : Estefania