Dili, 13 Janeiru 2026 (Média Democracia) – Ministériu Finansas (MF), liuhusi Autoridade Aduaneira (AA) hala’o konferensia imprensa hodi atualiza informasaun koilleta resita iha períodu 2025 hahú husi fulan Janeiru to’o fulan Dezembru tinan 2025 koileta reseita hamutuk US$120,850,308.46. Konferensia refere hala’o iha MF Aitarak Laran Dili, Segunda semana ne’e.
Komisáriu Autoridade Aduaneira (KAA), Joanico Pinto hateten, husi reseita ne’ebé kontribui, Autoridade Aduaneira konsege ultrapassa alvu ne’ebé Governu liuhusi Ministériu Finansa halo supervizaun ho alvu ne’ebé sei kobre de’it millaun US$109, maibé realidade ultrapassa.
“Husi totál reseita US$120,850,308.46 ne’e ami kolleta husi fatin instalasaun hitu (7) hanesan, Postu Integradu Fronteira Batugade husi fulan Janeiru to’o fulan Dezembru tinan 2025. Atividade Petróleu ne’ebé hanaran Bayu Undang offshore, mézmu ne’e desmantela ona, maibé atividade kontinua kontribui ba reseita iha tinan 2025 hamutuk US$37,111.10. Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato, Comoro, kontribui reseita hamutuk US$1,479,796.98. Portu Baia Tibar-Liquiça kontribui totál reseita US$116,201,445.71. Postu Integrado Fronteira Maliana-Tunubibihamutuk US$11,512.18. Edifísiu de Korreius kontribui reseita hamutuk US$12,642.54. Postu integradu fronteira Salele hamutuk US$ 563,858.52.” Dehan Komisáriu Autoridade Aduaneira (KAA), Joanico Pinto
Komisáriu Autoridade Aduaneira hatutan, iha tinan kotuk (2024) Governu liuhusi Ministériu Finansas partikularmente makro ekonomika halo previzaun ba Autoridade Aduaneira ho alvu atinji millaun US$109, iha 2025 Autoridade Aduaneira nia kolleksaun to’o millaun US$120 resin, ne’e signifika ultrapassa tiha ona alvu ne’ebé Ministériu fó iha tinan 2025 nia laran.
“Ohin ha’u kolia ona fatin sira ne’ebé halo koleksaun maibé ninia koleksaun ita aplika tipu impostu tolu primeru mak 2.5% ne’e ita aplika ba Customs importasaun, depois 2.5% ba seltex impostu de venda, karik iha bens balun tuir lei haruka ita bolu impostu selektivu konsumu. Selektivu di’ak balun ita aplika reting sai hanesan masimidar, minuman no alkohol balun bainhira kontein misimadar barak, nune’e impostu selektivu ne’e ita sei aplika ema lori tama sasan 10 de’it maibé ekipa halo inspesaun sasan liu 15 entaun lima ne’e sai sujetu investigasaun depois selu multa ba estadu.” Hatutan Komisáriu Autoridade Aduaneira
Komisáriu informa, iha ezemplu seluk bainhira empreza ka individu ruma importa viatura ne’e nia minimal prazu tenke tinan-lima depois nia kondisaun tenke di’ak, maibé balun mai ho vidru nakfera sira ne’e hotu, Autoridade Aduaneira sujeitu ba investigasaun depois aplika penalidade ba sira selu.
“Ita haree ba kontribuisaun sira ne’e laos mai de’it husi ita-nia kontribuisaun servisu tama mai ne’e, maibé mós iha esforsu sira seluk ne’ebé ita halo hanesan prende sasan balun tama ilegal ruma nune’e hodi aplika penalidade koima sira ne’e hotu tau hamutuk.” Informa Komisáriu Autoridade Aduaneira
Esplika liután Komisáriu Autoridade Aduaneira sira-nia parte nafatin servisu ho transparénsia no tuir lei haruka, nune’e hodi garante reseita ba Estadu Timor-Leste no bele kontribui ba kresimentu ekonómia país nian hodi dezenvolve mós rai ida ne’e.
Reportajen : Nelfiano
Foto : Nelfiano
