Dili, 14 Maio 2025 (Média Democracia) -Eis Primeiru Ministru Taur Matan Ruak fahe esperensia luta ba estudante Universidade Nasional Timor Lorosa’e, iha seminariu nasional ho tema ” reflesaun nasional ba aniversariu proklamasaun independensia bilateral ba dala limanulu Timor-Leste nian, Semináriu ne’e hala’o iha Auditorium FCS Caicoli Dili.
Iha entrevista ho Eis Primeiru Ministru Taur Matan Ruak hateten, ohin Universidade Nasional Timor Lorosa’e hala’o seminariu reflesaun ba aniversariu dala limanulu Timor-Leste nian entaun konvida mai fó palestra ba iha estudante universidade sira.
“Primeiru ha’u agradese ba iha reitor no ekipa tomak iha universidade UNTL nian tanba bele fó konvite ba ha’u husi Universidade Nasional Timor Lorosa’e atu mai fahe ha’u nia esperensia oituan kona-ba luta iha tempu uluk nian no halo reflesaun ba aniversariu dala limanulu Timor-Leste nian desde deklarasaun bilateral independensi to mai ohin.” Dehan Eis Primeiru Ministru Taur Matan Ruak
Nia hatutan aproveita espasu ida ne’e hakarak hato’o parabens ba iha estudante sira hotu nomos ba selebrasaun aniversariu UNTL nian, no la haluha hato’o mós parabens ba iha povu Timor-Leste ba iha aniversariu dala limanulu nian.
“Iha intervesaun ohin ne’e ha’u koalia liu kona-ba istoria ne’ebé durante ne’e ami hasoru iha tempu Indonesia nian nomos koalia oituan kona-ba livru ida ne’ebé ha’u hakerek iha tinan 1996 kona-ba luta durante ne’e, nune’e nafatin husu ba estudante sira atu nafatin lee tanba futuru iha joven sira nia liman.” Hatutan Eis Primeiru Ministru
Mensajen husi Eis Primeiru Ministru Taur Matan Ruak, husu ba estudante universitariu sira atu nafatin aprende no nafatin lee atu nune’e bele dezenvolve kapasidade hodi sai estudante ida ne’ebé matenek iha komunidade nia leet.
Iha sorin seluk Reitor Universidade Nasional Timor Lorosa’e UNTL João Soares Martins hateten, seminariu ida ne’e inisiativa no hahu ona fulan hirak kotuk ba no hatene katak tinan ida ne’e Timor-Leste selebra nia aniversariu proklamasaun bilateral ne’ebé sei hala’o iha 28 de novemberu 1975 no tinan ida ne’e sei selebra ba dala limanulu nian.
“Ohin ita konvida Eis Primeiru Ministru Tauk Matan Ruak atu mai fahe ninian esperensia ba luta nian ba estudante universitariu sira nomos ba dosente sira hotu husi departamentu hirak ne’ebé ezizte iha Fakuldade Siensia Sosiais ne’e.” Dehan Reitor Universidade Nasional Timor Lorosa’e UNTL João Soares Martins
Nia hatutan Universidade iha inisitiva rasik no sei konvida hotu Lider istoriku sira ne’ebé uluk autor ba iha proklamasaun no lider sira konduz luta hahu kedas husi tinan 1975 mai to’o faze rejistensia nomos to’o faze referendu 30 de Agostus 1999 no restaurasaun independensia nian, sira mai atu fahe sira nia sentimentu no hanoin ho vizaun ba Timor Leste nian.
“Universidade konvida sira mai atu fahe sira nian esperensia luta ne’ebé durante ne’e sira hala’o hanesan ohin Eis Primeiru Ministru Tauk konta nia istoria luta nian no nia konsege hakerek ona livru ida nomos konta kona-ba faze Batalha Indonesia nian ho Guerilla mai to’o ita nia referendu.” Hatutan Reitor Universidade Nasional Timor Lorosa’e UNTL
Nia subliña valor proklamasaun ne’e ninian kontekstualizasaun ne’e iha era pos-independensia ba iha dezenvolvimentu nian, no saida mak presiza haree didiak ne’e para atu jerasaun foun sira bele halo tuir.
“Atividade ne’e ami konvida ona ita-nia autor xave sira hanesan ita-nia Primeiru Ministru Xanana, ita-nia Eis Primeiru Ministru Mari Alkatiri, ita-nia Prezidente Republika, no Agora Universidade Nasional Timor Lorosa’e konvida tan ita nia Eis Primeiru Ministru Taur Matan Ruak atu sira mai fahe sira nia esperensia ba luta durante ne’e.” Nia subliña
Atu esplika kle’an liutan katak iha semináriu ida ne’e hala’o husi Universidade Nasional Timor Lorosa’e atu konvida lider istoriku sira atu mai fahe sira nia esperensia luta nian durante okupasaun Indonesia to’o hetan independensia hodi selebra aniversariu proklamasaun bilateral ba dala limanulu Timor-Leste no iha semináriu ne’e partisipa husi estudante universitariu dosente nomos estrutura Fakuldade Siensia Sosiais.
Reportajen : Domingas
Foto : Domingas
