Enkontru Rejionál OMS Sudeste Aziátiku Kona-Ba Mudansa Klimátika No Saúde Ne’ebé Hala’o Iha TL

Dili, 25 Fevereiru 2025 (Média Democracia) – Enkontru Tékniku Rejionál Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) Sudeste Aziátiku nian kona-ba Mudansa Klimátika no Saúde ne’ebé sei hala’o iha Timor-Leste husi loron 25–28 Fevereiru 2025. Enkontru nivel aas ne’e sei halibur delegadu sira husi Estadu, Membru OMS Sudeste Aziátiku 10, peritu OMS nian, OMS husi rejiaun sira seluk, no reprezentante sira husi ajénsia doadór no parseiru kolaborativu sira. Atividade refere hala’o segunda semana ne’e

Reprezentante OMS nian iha Timor-Leste Arvind Mathur hateten, mudansa klimátika maka ameasa ida ne’ebé urjente liubá saúde públika globál, hodi agrava dezigualdade no vulnerabilidade sira ne’ebé eziste. Setór saúde rasik kontribui besik 5% husi emisaun gás globál ho efeitu estufa, ne’ebé subliña nesesidade urjente ba sistema saúde sustentável no reziliente ba klima.

“Impaktu husi alterasaun klimátika ba saúde ne’e inegavel. Temperatura ne’ebé sa’e, eventu meteorolójiku sira ne’ebé estremu, no padraun moras sira ne’ebé muda, afeta ona ema millaun resin. Hametin sistema saúde sira ne’ebé reziliente ba klima la’ós ona opsaun ida, maibé hanesan imperativu ida.” Dehan Reprezentante OMS nian iha Timor-Leste, Arvind Mathur.

Nia hatutan Aliansa ba Asaun Transformativa kona-ba Klima no Saúde (ATACH) mak inisiativa ida ne’ebé lidera hosi OMS ne’ebé serve hanesan plataforma globál voluntáriu ida ba nasaun sira no parte interesada sira atu fahe koñesimentu, hasa’e kooperasaun téknika, no aselera asaun kona-ba sistema saúde sira ne’ebé reziliente no sustentável ba klima, enkuantu apoia, define no defende promosaun saúde husi setór sira seluk agrikultura, ai-han, eletrisidade enerjia

“Inisiativa ne’e lansa hodi hatán ba kompromisu sira ne’ebé halo iha COP26 hodi integra prioridade sira klimátika no saúde nian iha polítika nasionál, rejionál no globál sira. Membru ATACH kompostu husi nasaun/área sira (ne’ebé reprezenta husi Ministériu Saúde), ajénsia téknika governamentál, organizasaun multilaterál no ONU nian, mekanizmu finansiamentu saúde klimátika globál no atór naun-estadu sira.” Dehan reprezentante OMS

Nia salienta hanesan illa ki’ik ne’ebé dezenvolve hela, Timor-Leste partikularmente vulnerável ba impaktu sira husi mudansa klimátika. Eventu no kondisaun tempu estremu ne’ebé akontese beibeik no maka’as tebes hanesan, tasi-been ne’ebé sa’e no intruzaun masin nian afeta ba komunidade lokál sira no fó impaktu ba ema nia moris-di’ak, subsisténsia no saúde fíziku no mentál.

“Krize klimátika afeta buat ida ne’ebé vulnerável liu ba saúde no nutrisaun. Malnutrisaun no moras, ne’ebé maka hamosu husi mudansa klimátika, kria siklu periguzu ida. Ema moras sira luta atu mantein nutrisaun, no ema sira ne’ebé menus nutrisaun hasoru risku aas liubá moras.” Dehan  Dr. Mathur.

Nia afirma enkontru ne’e sei iha plataforma advokásia no troka koñesimentu, iha ne’ebé nasaun partisipante sira sei hatudu sira-nia realizasaun no abordajen inovativu sira hodi rezolve mudansa klimátika no dezafiu sira saúde nian.

“Ida-ne’e maka enkontru tékniku nivel aas dahuluk kona-ba mudansa klimátika no saúde ne’ebé Timor-Leste sei sai uma-na’in. Ida-ne’e fó oportunidade signifikativu ba Governu no Ministériu Saúde atu destaka sira-nia esforsu no reafirma sira-nia kompromisu hodi hasoru dezafiu sira saúde nian ne’ebé relasiona ho klima iha plataforma rejionál OMS nian.” Nia afirma

Nia esplika liután Enkontru Tékniku Rejionál sei sai hanesan plataforma krítiku ida ba fahe koñesimentu, harii kapasidade, no haburas kolaborasaun rejionál. Partisipante sira sei diskute kona-ba estratéjia sira hodi asesu ba fundu internasionál sira ba klima no implementa medida sira adaptasaun no mitigasaun nian iha setór saúde nia laran no sei kontribui mós ba ajenda asaun saúde nian husi COP30 ne’ebé sei mai.

Reportajen : Nelfiano

Foto : Media Officer OMS

Tinggalkan Balasan

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *