Dili 28 Janeiru 2026 (Média Democracia) – Estudante Faculdade Ciénsia Sosiais Politika FCSP realiza Komunikadu Imprensa hodi ezizi ba Tribunál Rekursu atu labele budu bei-beik lei pensaun vitalisia, Konferensia ne’e hala’o Kampus FCSP Caicoli Tersa semana ne’e
Porta-voz Auxiliadora Colo hatete iha konferensia Timor-Leste nu’udar estadu de direitu demokratiku ida ukun-an ho boa-vontade popular, povu Maubere nia luta ho esperánsa ida to’o indenpendénsia infelizmente hetan independensia espetasaun povu-maubere nian la atinji no sedauk natón. Povu-maubere la atinji nia espetasaun tanba sei enfrenta krize oioin invade iha multi-setokrial ne’ebé halo destroisaun ba sustentabilidade moris humanidade.
“Konsiente katak problema estrutural no setorál la’os monu tun husi lalehan maibé forma husi sistema globál politika, ekonómia, sosiál no kulturál hanaran kapitalizmu. Simplesmente kapitalizmu ezisti ho interese ba akumulasaun kapitál liuhusi explorasaun no privatizasaun ba rekursu públiku ho dalan legál no ilegál nu’udar ukun na’in sira halo kintal RDTL ba lei Pensaun Mensál Vitalisia.” Dehan Porta-voz Estudante FCSP, Auxiliadora Colo
Porta-voz hatutan ukun na’in sira durante ne’e halo kintal RDTL nian ba lei predator pensaun mensal vitalisia no seluk tan ne’ebé hodi hatan de’it interese grupu minória poder na’in no osan na’in sira iha rai doben ida-ne’e aleinde hanesan jerasaun foun mai hamutuk hodi kontra lia loos.
“Ita indikadór foti sai sasukat hodi haree no presizamente konsiente ona katak sistema globál politika, ekonómia no sosial sei lori dezastre boot ba povu rai ida-ne’e sei la konkista filosofia Libertasaun Povu Totál no kompletu. Durante-ne’e ita hotu-hotu preokupa ba mal-prarika husi ma-ukun sira ne’ebé influénsia husi sistema refere hodi haketak no elimina povu nu’udar alvu husi dezenvolvimentu nasional nian.” Dehan Porta-voz estudante FCSP
Porta-voz afirma kondisaun hirak neʼe mosu iha setor oioin la lori povu hotu ba atinji libertasaun ida totál no explora nafatin rikusoin estadu nian tanba ne’e tradisaun ida lei pensaun mensal vitalisia, nu’udar explorasaun boot neʼebé explora makaas povu maubere nia osan ne’ebé hakerek iha Konstituisaun Republika Demokrátika Timor-Leste iha artigu 139.
“Rekursu rai leten rai okos no bee territorial, plataforma kontinentál no zona ekonómiku eskluzivu importante ba ekonomia Estadu nia propriedade tenke utiliza iha forma loloos ba ema hotu-hotu, tuir interese nasional. Ita hotu hatene rikusoin estadu nian utiliza no responde ba ema hotu nia interese, maibé pratikamente diferente, hatudu ona husi lei pensaun mensal vitalisia fó priveleiju ba grupu politiku no ekonómiku nia interese.” Porta-voz haktuir
Porta-voz informa ho razaun hirak ne’e husu Tribunál la bele budu bebeik Lei Pensaun Mensál Vitalisia iha meza leten no deklara ona ba povu hotu katak, konstituisionalidade ba revokasaun totál Lei Pensaun Mensaun Vitalisia tanba ne’e nafatin ezizi ba tribunal atu deklara ona lei ne’e ba publiku.
“Esperánsa boot povu Maubere nian mak tenki halakon lei Penasaun mensál vitalisia. Públiku hakarak rona ona rezultadu ezizénsia durante ne’e. Povu hotu kontenti ona, depois de prezidente da republika promulga ba revokasaun totál ba lei pensaun mensál vitalisia.” Nia esplika
Porta-voz relata hodi husu ba Prezidente Tibunál de Rekursu atu deklara ofisialmente konstituisionalidade ba revokasaun totál lei pensaun mensál vitalisia bazeia kondisaun sira ne’ebé sita ona iha leten nune’e husu Prezidente Tribunál Rekursu tenki deklara konstitusionalidade tuir de’it povu nia hakarak.
Esplika liután Estudante Universidade Nasionál Timor Lorosa’e UNTL liuhusi Fakuldade Siénsia Sosiais realiza konferensia imprensa hodi husu ba parte relevante liu-liu Primeiru-Ministru nomos Prezidente da Repúblika atu ezizi ba Tribunál Rekursu bele deklara lalais Konstitusionalidade ba revokasaun lei Penasaun Mensál Vitalisia iha Timor-Leste.
Reportajen : Nelfiano
Foto : Nelfiano