Dili, 21 Fevereiru 2026 (Média Democracia) – Komando FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) selebra aniversariu tinan 25 Centru Instrusaun Comandante Nikolau Lobato (CICNL) Metinaro ne’ebé durante ne’e forma ona militar sira displinadu no kualifikadu.
“Ohin ita selebra loron ezisténsia Sentru Instrusaun Komandante Nicolau Lobato. Tinan ruanulu-resin-lima la’ós de’it marku temporal, hanesan testemuña ba reziliénsia no evolusaun, liuliu servisu ba Timor-Leste.” Dehan Xefe Estadu Maior Jeneral F-FDTL, Brigadeiro Jeneral Jose da Costa “Trix” liuhusi diskursu iha CICNL Metinaro, kinta (19/02)
Brigadeiro Jeneral hatutan, sentru ida-ne’e maka versu ba ita-nia identidade militár. Iha ne’e la’ós de’it forma soldadu sira, maibé iha ne’e muda karakter militár. Iha kazerna no kampu treinu sira-ne’e maka sidadaun bain-bain sira transforma ba servidor ita-nia Rai-Doben nian, hodi hatais uniforme koezaun, dixiplina no onra.
Sentru tenke kontinua sai kustódiu no kontinuadór fiel ba valor sira FALINTIL nian. Espírito Sakrifísiu, tenasidade, no patriotizmu ne’ebé orienta ita-nia eroi sira iha foho lolon sira durante rezistensia. Tanba ne’e, tenke refleta nafatin iha instrusaun hotu-hotu, formatura hotu-hotu, no marxa hotu-hotu. Ita maka erdeiru husi liñajen aten-baran nian, no Sentru ida-ne’e maka rai-bokur ne’ebé kuda fini ba jerasauun foun sira.
Istória militár la moris iha nostaljia, maibé iha atualizasaun konstante. Kampu funu modernu iha mudansa konstante, no dezafiu sira ne’ebé nasaun hasoru ezije pensamentu militár ne’ebé ázul no inteletualmente robustu.
José da Costa dezafia militar sira atu haka’as-an ba exelénsia kualidade doutrinaria no téknika, kursu promosaun ba Kabu no Sarjentu, to’o kompleksidade Kursu Formasaun Ofisial.
“Kursu sira hotu iha ne’e ha’u êzije rigor no kompeténsia. Ita tenke la’o dook liután. Imperativu atu investe iha formasaun lian, ne’ebé importante tebes atu bele interoperabilidade ho ita-nia parseiru sira, iha espesializasaun téknika sira ne’e garante ita-nia autosufisiénsia, no iha preparasaun metikuloza ho ita-nia kontinjente sira ne’e Operasaun Apoiu ba Pás, iha-ne’ebé ita sei lori bandeira Timor-Leste ba mundu.” Hatutan Xefe Estadu Maior Jeneral F-FDTL, Brigadeiro Jeneral Jose da Costa “Trix”
Iha fatin hanesan, Komandante CICNL Tenente Koronel Graduado Elizeu Guterres “SABE AS” hateten, selebrasaun loron ida-ne’e hodi rekoñese papel fundamentál husi Sentru Instrusaun ne’ebé iha konstrusaun husi F-FDTL forma militar disiplinadu, kompetente no dedikadu ba soberania, integridade territorial no estabilidade Estadu nian. Tuir nia, naran Nicolau Lobato relebra korajen, determinasaun no sakrifísiu, valor-sira ne’ebé orienta Formasaun ba F-FDTL hanesan servi povu Timorense profissionalizmu no sentido de misaun.
“Iha Sentru Instrusaun ida-ne’e forma feto no mane ne’ebé forte, preparadu atu defende prinsipiu no identidade nasionál. Kualker organizasaun atu efikásia depende ba kualidade rekursu umanu, tanba ne’e atu investe iha formasaun no aperfeisoamentu ba membru sira. Forsa ida ne’ebé sólidu ezezi profissionais preparadu, motivadu no konsiente ba sira-nia responsabilidade.” Dehan Komandante CICNL Tenente Koronel Graduado Elizeu Guterres “SABE AS”
Hatutan Komandante CICNL Tenente Koronel Graduado, sentru ne’e iha papel sentrál ba kapasitasaun F-FDTL, dezenvolve sistema formasaun estruturadu no forma militar ekselénsia, refórsa espírito do korpu no promove profissionalizmu, disiplina no sentido dever. Tanba ne’e, iha loron komemorativu refere, fó hanoin fila-fali história husi Sentru Instrusaun, importante destaka atividade prinsipál hatudu esforsu koletivu.
Komandante CICNL hatutan, halo kursu promosaun, ba Ofisiais Kuadru Permanente, ho formandu hamutuk 15, no Kursu Promosaun ba Sargento-Ajudante, ho formandu hamutuk 21, kursu promosaun Capitão/1º Tenente 2025 ho formandu hamutuk 25, Kursu Promosaun Cabo, frekuentadu hamutuk 411 Praças.
“Permite mai ha’u atu elozia publikamente kompeténsia no profissionalizmu husi militar F-FDTL, no espesial husi Sentru Instrusaun, ne’ebé halo kursu sira posivel no susesu ne’ebé di’ak. Iha kursu espesializasaun, ami fó formasaun iha Operasaun Apoiu ba Paz, enjenharia, médiku kombate, lojístika, komunikasaun no kondusaun avansada, total formandu hamutuk 260. Kooperasaun internasional konsidera esencial, permite reforsu kompeténsia, fahe esperiénsia no afirmasaun Timor-Leste iha Komunidade Língua Portuguesa no iha kontestu internasional.” Hatutan Komandante CICNL Tenente Koronel Graduado Elizeu Guterres “SABE AS”
Nune’e mos, destaka servisu Assessoria Portuguesa no Australiana iha ensinu língua portuguesa no inglesa, ne’ebé benefisia ona dezenas formandu-sira iha kursu intensivu no atualizasaun.
Konklui ona 2º Curso Intensivu de Português para Fins Específicos (CIPFE), no futuru sei iha Estágio Aperfeisoamentu iha Portugal no kursu inglês nivel 5 no 6, promove dezenvolvimentu linguístiku no profissional ba militar sira, Konklui no entrega ona kasernas foun no refetórios, ne’ebé kontribui signifikativamente ba bem-estar no moral tropa sira nian.
Antes remata nia hato’o rekoñesimentu ba parte hotu ne’ebé ho honra diariamente iha Sentru Instrusaun Komandante Nicolau Lobato, espera ezemplu Komandante Nicolau Lobato nian, bele fó inspirasaun no bele kontinua forma militár sira ne’ebé komprometidu no kualifikadu, hodi garante katak sakrifísiu husi sira-nia luta ba ukun rasik-an sei la lakon.
Reportajen : Estefania
Foto : Estefania
