Dili, 02 Marsu 2025 (Média Democracia) – Familia matebian zizelma verdial Goncalves hamutuk ho komite 12 de Novembru no grupu amizade de resistensia hala’o konferensia imprensa relasiona ho suspeitu ne’ebé lori motor halai ho velosidade ne’ebé makas soke zezilma hodi hakotu nia vida, konferensia ne’e hala’o iha matebian zezilma nia residensia ai-funan buras.
Iha deklarasaun ne’ebé hato’o husi matebian Zezilma nia aman Jaime do Rego Goncalves hateten, kronolojia lolos ne’ebé akontese resulta matebian zezilma hetan soke iha zebra cross no hakotu-is. Primeiru atu fó deklarasaun ba uluk iha polisia ne’ebé hateten katak, nia mak foti matebian zezilma hodi lori ba ospital ne’e laloos “bosok” vitima monu ho distansia ne’ebé dok porvolta de 8 metrus husi zebra cross zezilma monu nia maun mak halai ba foti no hetan ajuda husi mana ida maka tula iha kareta hodi ami lori ba ospital kampung baru laos ba HNGV to’o iha kampung baru doutor sira dehan labele mak lori fali ba iha HNGV hodi vitima hakotu-is iha momentu ne’e.
“Ha’u husu ba komandante atu haree faktus hirak ne’e, tanba membru PNTL ne’ebé fó sasin ne’e laloos “bosok” ha’u hanesan matebian nia aman presiza liu justisa ba ha’u nia oan feto, ha’u iha evidensia lori ona ba keixa iha momentu suspeitu soke vitima ne’e, ami familia sei iha kondisaun tristeza nia laran hela matebian sei hatoba hela iha uma seidauk lori ba halot, maibé ami rona ona katak procuradora halo ona julgamentu ba suspeitu hodi husik suspeitu livre tiha, hanesan aman ida ha’u sente fuan rahun tan ne’e mak hanesan aman ha’u la simu ho asaun hirak ne’e.” Dehan matebian Zezilma nia aman Jaime do Rego Goncalves
Nia reforsa kronologia lolos suspeitu soke vitima iha momentu ne’ebá sira mós hato’o keixa evidensia hirak ne’ebé iha ne’e lori hotu ba aprezenta maibé procuradora ne’e la hato’o provas ka faktus hirak ne’ebé iha ba juiz tan ida ne’e mak juiz foti desizaun ne’e haree ba parte ida deit hodi fó suspeitu ne’e livre.
“Ha’u husu ba procuradora nomos ba sira seluk kuandu iha akontesimentu sira hanesan ne’e favor foti uluk dadus lai mak ita-boot sira bele foti desizaun se lae iha futuru mai mós sei nafatin akontese hanesan ne’e, tanba la iha provas no faktus ne’ebé imi hatudu no juiz rona husi parte ida deit, informasaun hirak ne’ebé koalia husi parte sira ne’e laloos, ami presiza lia loos ba matebian zizelma, nia mate ona sei la moris fali hanesan aman nia ezizensia ne’e mak justisa loos ba ha’u nia oan, ha’u la presiza osan, ha’u lakoi buka problema maibé ha’u presiza justisa ne’ebé loos, ha’u presiza lia loos ba ha’u nia oan feto mesak ne’ebé mate ona.” Relata matebian Zezilma nia aman
Nia reafirma uluk luta ba buka justisa no lialoos ba rai ida ne’e, maibé no fim akontesimentu ba zezilma justisa ida ne’e la fó apoiu ba vitima, tan ne’e nafatin husu ba iha procuradora, husu ba tribunal, vitima mate ona sei la moris fali maibé familia hakarak buka justisa buka lia loos ba vitima tanba se familia la ezizi hela deit ema iha osan bele sosa justisa tan ne’e familia nafatin hamrik iha firmi hodi buka lialoos ba zezilma.
“Ha’u nafatin husu ba iha komandante polisia nian atu investiga lolos membru PNTL ida ne’ebé sai ona sasin hodi fó informasaun ba iha procuradoria hodi foti desizaun ba parte ida deit, tanba tuir lolos polisia labele sai sasin, tanba kronologia hanesan ohin konta ona ne’e bainhira matebian hetan soke iha zebra cross matebian nia maun ida nia tuir ne’e ho ami mak lori ba ospital iha ne’ebá la iha polisia ida depois matebian seidauk lori ba HNGV maibé lori uluk ba iha klinika kampung baru labele ona mak foin halo transferensia ba HNGV to’o iha ne’eba la bele salva ona ikus zezilma tenke hakotu-is.” Esplika Jaime do Rego Goncalves
Hatutan husi prezidente komite de Novembro Filipe Rodrigues Perreira hateten, komite 12 de novembru no grupu amizade de registensia durante ne’e simu informasaun no rekolla mós informasaun relasiona ho dezastre ne’ebé akontese no resulta zezilma hakotu is “mate fatin” dezastre ne’e akontese iha tuku 8:20 otl, bainhira vitima liuhusi zebra cross atu hakat ba sorin entaun motor ne’ebé kondus husi suspeitu ne’e ho velosidade ne’ebé-as tebes “halai makas liu” iha zebra cross ne’e kareta sira fó ona fatin ba vitima hakat ba sorin maibé motor ne’ebé halai mai ho velosidade makas ne’e soke liu vitima no resulta vitima monu ho distansia oitu metrus.
“Depois vitima monu iha informasaun tama kedas ba komite 12 de novembru nomos grupu amizade de registensia katak, vitima nia familia sira halai sai ba hodi fó primeiru sokoru ba vitima no iha momentu ne’ebá iha familia balun ne’ebé ho kareta mak ajuda tula ba iha ospital kampung baru to’o iha ne’ebá doutora sira foin halo transferensia ba iha ospital HGNV.” Dehan Prezidente komite de Novembro Filipe Rodrigues Perreira
Nia hatutan motorista ne’ebé kondus motor ne’e la iha karta kondusaun “sim motor” numeru matrikula motor nia ne’e inventadu “plat motor falsu” numeru sasi motor nian la hanesan ho dokumentu motor nian no motorista ne’ebé lori motor ne’e ho kondisaun lanu hela maibé atu lanu ka la lanu hanesan komite husu nafatin ba iha polisia sira hodi halo investigasaun kle’an no klaru liután,
“Observasaun husi ami hanesan tuir mai hahu kedas husi primeiru asaun polisial transit ne’ebé mai foti informasaun ami nota katak se ita hakarak haree didiak iha parte oin ne’ebá distasia husi rotunda mai to’o iha fatin akontesimentu ne’e porvolta 100 metrus, bainhira motorista ne’e lori motor mak redus iha kruzamentu ne’e entaun sei la akontese soke vitima hodi mate fatin no monu ho distansia ne’ebé dok, maibé motorista ne’e halai ho velosidade ne’ebé as no la redus velosidade, entaun hodi soke vitima zezilma, atu hateten mós informsaun ne’ebé ami simu iha prosesu julgamentu ne’ebé hala’o iha loron 28 fulan marsu tinan 2025 Ministeriu Publiku liuhusi procuradoria la aprezenta informasaun hotu ba iha tribunal “juiz.” Informa prezidente komite de Novembro Filipe Rodrigues Perreira
Nia salienta nafatin husu atu halo investigasaun ne’e no haree husi parte hotu nomos foti faktus sira hotu atu nune’e aprezenta ba iha tribunal hodi bele hetan justisa, husu mós ba polisia atu halo investigasaun ba motor ne’ebé ho Plat diferente nomos dokumentu ne’ebé la hanesan atu nune’e bele hato’o ba Ministeriu Publiku hodi bele submete ba tribunal, tuir lolos polisia tenke halo investigasaun hanesan saida mak temi ona iha leten ne’e, realidade pratika la hanesan ho saida mak akontesimentu.
Nia informa rekomendasaun hirak ne’ebé sei hato’o hanesan tuir mai ne’e :
- Ba polisia transitu no seksaun investigasaun kriminal presiza aprofunda servisu investigasaun nian hodi bele apura faktus no verifika ba iha krime ida ne’e husi dezastre ne’ebé hamate matebian zizelma.
- Ba procuradora ka Miniateriu Publiku ami mós hakarak fó rekomendasaun katak buka hatene lai faktus sira ne’e relasiona ho krime refere antes prosesu submete ba iha tribunal
- Ba mós iha Juiz sira presiza hala’o papel juiz nian ne’ebé mai ho prinsipal hanesan garante justisa, ba ema ne’ebé buka justisa no buka lia loos iha tribunal, funsaun juiz nian mós liuhusi desizaun juiz nian bele benefisia sosiedade enjeral no resolve konflitus atu nunee bele hamosu harmonia sosial.
- Ikus liu husu ba Parlamentu Nasional atu haree no tetu didiak altera artigu sira ne’ebé ligadu krime neglizensia ne’e, nune’e ema ne’ebé sai vitima ba krime sira hanesan ne’e bele hetan justisa ne’ebé apropriadu ba futuru
Reportajen : Komunikandu Imprensa
Foto : Domingas