Dili, 16 Juñu 2025 (Média Democracia) – Governu hala’o reuniaun interministerial ne’ebé lideradu husi Primeiru Ministru dasia Kayrala Xanana Gusmão no partisipa masimu husi membru governu dasia hodi ko’alia kona-ba Timor-Leste nian adezaun ba ASEAN iha fulan outubro tinan 2025. Reuniaun ne’e halao iha salaun MNEK, praias dos coqueiros, Dili.
Iha entrevista ho Vise Ministra ba Asuntu ASEAN Milena Rangel hateten, enkontru ida ohin ne’e primeiru enkontru entreministerial husi deklarasaun Presidensia ASEAN nian iha fulan maiu delegasaun sira fila husi malasya mai Timor-Leste no loron tuir mai Primeiru Ministru konvoka kedas enkontru Konsellu Ministru nian, entaun iha ne’ebá diside resolusaun ida atu harii grupu traballu husi liña Ministeriais sira atu responde ba deklarasaun husi Prezidensia ASEAN nian liuliu haree ba iha adezaun Timor-Leste atu sai membru permanente.
“Iha paragrafu ida ne’ebé koalia kona-ba ASEAN ho timor leste atu aselera negosiasaun ba akordu ekonomia nian tanba ne’e maka iha enkontru ida ne’e atu haree didiak ita nia kalendariu husi agora to fulan outobru hodi finaliza sesaun hirak ne’ebé iha ona hodi nune’e bele tama ba iha serimonia admisaun ba membru ASEAN foun mak Timor-Leste.” Dehann Vise Ministra ba asuntu ASEAN Milena Rangel
Nia dehan enkontru ohin ne’e importante tebes tanba lideradu husi Primeiru Ministru tuir ajenda sira ne’ebé konkorda ona iha Konsellu Ministru foin lalais ne’e no kada semana tenke hala’o enkontru atu nune’e bele halo segmentu ba iha prosesu hirak ne’e depois semana rua ka tolu tuir fali mai sei halo enkontru fila-fali kada Ministeriais sira tenke hato’o sira-nia servisu hirak ne’e to’o iha ne’ebe ona.
“Enkontru ne’e la’o hela de’it hanesan ne’e to’o fim setembro husi enkontru sira ne’e final iha setembro, ita hakarak asegura servisu hotu prontu ona no depende ba Ministeriais sira-nia komunikasaun ho membru sira husi ASEAN nian tanba ne’e mak ita tenta finaliza servisu balun ne’ebé seidauk finaliza, antes ba simeira ne’ebé sei hala’o iha kualalumpur ne’ebé estadu membru sira atu simu Timor-Leste sai hanesan membru plena ASEAN nian.” Informa Vise Ministra ba asuntu ASEAN
Nia informa paragrafu importante ida ohin temi ona ne’e ASEAN husu atu Timor-Leste aselera akordu prinsipal sira ne’ebé koalia kona-ba oinsa maka Timor-este atu aselera ba ninia komersiu nomos aselera ba iha servisu ministeriais sira no lista reserva ba iha estigmentu nian husi pargarafu ne’e maka ASEAN husu antes timor leste sai membru asean tenke aselera tanba asean iha ninia padraun importante tanba nee timor leste mos tenke tuir padraun sira neebe asean iha ona
Nia reafirma agora daudaun relatorio husi ASEAN bazeia ba informasaun ne’ebé hatoo ba planu infraestrutura sira konsidera Timor-Leste iha hela dalan di’ak ida ne’ebé Timor-Leste hala’o ona no antes atu adere ba ASEAN tenke iha preparasaun ne’ebé diak liu tanba ne’e governu iha planu atu servisu makas liu atu nune’e hodi aselera servisu sira ne’ebe seidauk atinji maibe fiar katak liña Ministeriais sira sei servisu diak liu antes tama ba ASEAN iha fulan outobro tinan 2025.
Esplika kle’an liután katak reuniaun interministerial ne’e atu koalia liubá asuntu adezaun Timor-Leste sai membru permanente ba ASEAN nian nomos haree ba iha servisu entre Ministeriais sira nomos komunikasaun ne’ebé ho governu ASEAN nian, enkontru ne’e mós partisipa husi Primeiru Ministru ho ninian estrutura, membru parlamento, no mmembru governu dasia nian ne’ebé agora daudaun lideradu husi Primeiru Ministru Kayrala Xanana Gusmão.
Reportajen : Domingas
Foto : Domingas