Dili, 30 Maiu 2025 (Média Democracia) – Governu Timor-Leste liuhusi Prezidénsia Konsellu Ministrus realiza Komunikadu Imprensa kona-ba sidadaun filipinu Arnolfo Teves Jr, horsehik deporta ona tuir desizaun administrativa Ministériu Interiór nian no iha ona detensaun husi autoridades kompetentes Repúblika Filipinas nian, komunikadu ne’e Media Democracia asesu liuhusi pajina ofisial Prezidénsia Konsellu Ministru, Kinta semana ne’e.
Porta-voz Prezidénsia Konsellu Ministrus, Agio Pereira hateten, desizaun ida-ne’e halo hafoin deskobre katak sidadaun ne’e hela iha Timor-Leste lahó vistu válidu, sein autorizasaun legál hodi hela nia pasaporte ne’ebé kansela ona husi nia país orijen. Medida ne’e bazeia ba lejizlasaun nasionál kona-ba migrasaun no azilu bazeia ba riskus ne’ebé sidadaun nia estadia hamosu ba orden públika no seguransa nasionál.
“Arnolfo Teves Jr. hetan akuzasaun kriminál oioin iha Filipinas, inklui akuzasaun omisídiu hamutuk 13, tentativa omisídiu 13 no omisídiu frustradu 4, relasiona ho krime sira ne’ebé komete entre tinan 2019 no 2023, inklui asasinatu ba Governadór Negros Orientál, Roel Degamo, iha tempu ne’ebá.” Dehan Porta-voz Prezidénsia Konsellu Ministrus, Agio Pereira
Governu mós haktuir Teves Jr. sei labele hetan kondenasaun ba pena-de-morte, tanba pena-de-morte hasai ona husi Lei Repúblika Filipinas nian n. 9346, maski bele estabelese fali, sei labele aplika iha kazu ida-ne’e, tanba labele aplika retroativamente.
“Arnolfo Teves Jr. sei la submete ba tortura, tratamentu dezumanu, degradante ka kastigu kruél ruma, tuir Seksaun 19, Artigu III husi Konstituisaun Filipinas nian tinan 1987, Lei Repúblika n. 9745, nomos Deklarasaun Universál Direitus Umanus, Paktu Internasionál kona-ba Direitus Sivil no Polítikus Konvensaun Nasoins Unidas kontra Tortura, ne’ebé Repúblika Filipinas nu’udar signatária.” Governu ne’e haktuir
Nia informa autoridades filipinas mós garante katak iha prosesu kriminál tomak, Teves sei iha direitu atu hetan informasaun kona-ba akuzasaun sira nia infrenta, bainhira aprezenta ona iha tribunál, advogadu ida ne’ebé kompetente no independente nia hili, julgamentu ida justu, imparsiál no públiku, hodi konfronta ho sasin akuzasoins nian nomos obriga prezensa husi sasin sira no produsaun husi provas ne’ebé favorese nia.
Esplika liután desizaun ida-ne’e Governu afirma determinasaun atu asegura labele utiliza Timor-Leste hanesan refújiu husi indivídu ne’ebé halai husi justisa internasionál no reafirma ninia kompromisu ba prinsípiu Estadu Direitu, hodi respeita norma internasionál kona-ba kooperasaun entre Estadus no salvaguarda seguransa estabilidade la’ós de’it ba territóriu nasionál, maibé ba rejiaun Sudeste Aziátiku, hodi esforsu hamutuk ho Estadu-membru ASEAN nian.
Reportajen : Nelfiano
Foto : Media Prezidénsia Konsellu Ministrus
