INCSIDA Kontinua Halo Sensibilizasaun Informasaun HIV-SIDA ba Estudante ETI

Dili, 17 Fevereiru 2026 (Média Democracia) – Instituto Nasional Combate HIV-SIDA “sigla portuges” realiza atividade hodi halo sensibilizasaun informasaun kona-ba virus HIV-SIDA ba estudante sira iha Eskola Tenkniku Informatika (ETI), nune’e bele loke estudante nia koñesimentu oinsa bele prevene-an husi seksu livre. Atividade refere hala’o iha Eskola ETI Fomentu Dili, Segunda semana ne’e.

Presidente Institutu Nasional Combate HIV-SIDA (INCSIDA) Daniel Marçal hateten, iha Timor-Leste barak kona ona virus HIV tanba afeita liuhusi atividade sexu livre, no iha ema balun mós seidauk hatene katak nia afeita hela moras refere, tanba la halo teste raan. Aleinde ne’e liuhusi sensibilizasaun refere bele aproveita hodi halo teste raan ba komunidade sira, nune’e bele halo tratamentu lais bainhira hetan ona moras HIV-SIDA.

“Esforsu ne’ebé durante ne’e ita realiza hakarak ema barak bele ba teste raan, nune’e ita bele halo tratamentu lalais ba moras HIV. Ita salva ema husi moras HIV ne’e mihis loos ona, tanba ita iha Timor-Leste atividade komersial sex ne’e boot laiha regulamentu, no dadus hatudu katak, ema barak kona HIV.” Dehan Presidente INCSIDA Daniel Marçal

Prezidente INCSIDA afirma, ema ne’ebé halo seksual livre mak, kaben nain, estudante nomos Joven sira, tanba ne’e ema dehan nasaun ne’e iha risku boot ho total ema hamutuk 1.3. Nune’e INCSIDA iha inisiativa nafatin halo sensibilizasaun informasaun ba publiku hodi bele kuidadu-an husi seksu livre.

“Iha tinan 20 resin ona foin 2.000 mil ital, nafatin sexu livre iha fatin-fatin no labele regula, tanba ne’e liuhusi sensibilizasaun ida ne’e hodi ema hotu iha konsiensia hodi muda-an husi moras aat refere. Seksu livre ne’e agora barak no labele regula ona, nune’e ita tenke kolia no fahe informasaun barak hodi publiku iha konsiensia hodi muda-aan ka hadok-aan husi hahalok aat ne’ebé tau sira ba risku husi trasmisaun HIV. Husi sosializasaun ida-ne’e ita haree estatistika tinan-tinan la aumenta barak.” Afirma Prezidente Instituto Nasional Combate HIV-SIDA

Prezidente informa, ema barak kona hela HIV lakoi ba tes raan no halo seksu livre bebeik, ho ida ne’e mak aumenta hela kazu foun, maibé indentifika ona no sira komesa hemu aimoruk. Iha klinika balun teste raan no hetan kazu moras HIV-SIDA hamutuk 2.500 mill ital.

Iha fatin hanesan Diretor Eskola ETI, Luis Aparicio hateten, ohin INCSIDA mai halo sensibilizasaun informasaun kona-ba virus HIV-SIDA, maibé daudaun ne’e iha Timor-Leste ema barak hetan moras dengue liu-liu virus HIV-SIDA, nune’e informasaun refere bele prevene ema hotu husi virus sira.

“Ita ohin hamutuk iha ne’e, ita hatene moras iha mundu ne’e moras oin-oin inklui iha Timor-Leste moras barak hanesan moras dengue ne’ebé ita akompaña iha media sosial, moras ida naran HIV moras ida-ne’e ita bele prevene atu labele daet mai ita maibe influensia media sosial no teknolojia oin loron influensia ita monu no fraku hanesan ba asuntu loron ohin nia Jesus la permite ita atu halo sexu livre, ami profesor sira mós la permite maibé teknolojia ohin loron la ukun ita-nia-an monu ba sala hirak ne’e, konsikuensia ne’e boot kontenti minutu ida rua, maibé konsikuensia terus tempu naruk.” Dehan Diretora Eskola Tekniku Informatika Luis Aparicio

Diretor Eskola hatutan, liuhusi Institutu Nasional Combate HIV-SIDA (INCSIDA) fahe informasaun kona-ba oinsa atu prevene moras HIV, nune’e la bele monu ba sala. Liuhusi formasaun ida-ne’e hodi fanun ema hotu nia hanoin no koñesimentu atu prevene-an husi seksu livre, nune’e bele minimiza virus HIV-SIDA iha rai laran.

Reportajen : Nelfiano

Foto :  Nelfiano

Tinggalkan Balasan

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *