Dili, 02 Abril 2025 (Média Democracia) – Kandidatu traballadór Korea periodu 2022 lamenta hodi halo asaun protestu ba iha sistema HRD nian nomos hasoru parte Sekretáriu Estadu ba Formasaun Profisionál no Empregu, tanba kandidatu hirak ne’e pasa ona ezame, maibé to’o agora seidauk hetan oportunidafe hodi asina kontratu ho empregadu ka kompaña sira hodi ba servisu iha Korea.
Tanba ne’e reprezentante Estudante periodu 2022 Rosalino da Cruz haktuir katak, sira marka prezensa iha edifísiu SEFOPE Becora ne’e atu ejiji no hakarak hatene loloos informasaun kona-ba sira-nia kontratu ne’ebé sei pendente hela.
“Atu hatene loloos informasaun kona-ba oinsá mak ami-nia kontratu husi nasaun Korea mai iha SEFOPE Timor-Leste nian ne’e mak ami husu klarifikasaun para atu nune’e ami bele hatene kle’an liu kona-ba ami-nia estatus no ami-nia dokumentus ne’e sei aprova ka lae.” Dehan Rosalino Da Cruz ba Jornalista sira iha Edifísiu DNEE SEFOPE Becora Kuarta ne’e (02/03/2025)
Nia akresenta katak asaun ida ne’e halo tanba sira hakarak hatene loloos kontratu ne’e nia prosesu la’o oinsá ona, tanba tinan barak ona sira seidauk hetan kontratu husi kompaña ka empregadu Korea nian.
Porta-vós ne’e informa katak sira ohin halo enkontru ona ho diretór sira no hetan ona esplikasaun oituan kona-ba prosesu kontratu ba servisu iha nasaun Korea.
“Ami hatene ona katak lala’ok sistema ne’e sei bele garantia ba oin, Durante ne’e ami nia naran iha sistema iha hela no aprova hela maibé ami-nia kontratu mak seidauk hetan husi kompaña sira, ne’ebé ami periodu 2022 hamutuk 82 maioria ne’e ba iha área peskas nian, no solusaun iha ona maibé ita hotu hein no ita hotu haree ba sistema.” Nia informa
Nia esplika katak husi parte Diresaun Nasionál Empregu Estranjeiru nia parte fó ona esplikasaun katak dokumentu sira sei aprova hela maibé kontratu mak seidauk hetan husi empregadu ka kompaña sira husi Korea nian.
“Ida ne’e hanesan solusaun ida ba ami, se karik ami-nia kontratu la tama solusaun ikus mak ami tenke tuir sistema nafatin, ami mai rejista tuir teste nafatin hodi hein prosesu.” Nia dehan
Iha biban ne’e Diretór Nasionál Empregu Estranjeiru João Coreia Perreira haktuir katak, ohin lokraik parte DNEE simu karta husi kandidatu 2022 nia kona-ba sira-nia preokupasaun ne’ebé presiza konfirma hodi hetan esplikasaun husi parte SEFOPE nian kona-ba Sistema husi Korea.
“Entaun ohin loraik ida ne’e ita konvoka enkontru husi diresaun hamutuk ho human resources Korea nian husi Diretór Kim ne’ebé esplika direita kona-ba lala’ok, prosesu no regra ba servisu iha Korea nian oinsá atu asesu ba no tanba sá seidauk hetan oportunidade no oinsá hetan oportunidade.” Haktuir Diretór DNEE ba jornalista sira
Nia afirma katak kandidatu hirak ne’e rejistadu pasa desde 2022 por volta 1.693 pesoas, kuaze estudante na’in 1200 itál mak asesu ona ba servisu iha Korea.
“Entaun por volta 409 itál mak seidauk hetan oportunidade ba, la’ós 81 de’it maibé iha 400 itál, atu hateten ba ita hotu iha regra no sistema Korea nian ne’e aplika ba nasaun 16 ka 17 ne’ebé involve-an iha programa ida ne’e la’ós mai Timor de’it, iha regra ne’e bainhira ita-nia alin sira pasa iha sistema rejistadu ba iha ona sistema Korea nian ne’e nia durasaun ne’e mós iha.” Nia afirma
Diretór ne’e esplika katak regra ne’e la’ós husi Timor-Leste nian, maibé SEFOPE servisu hamutuk de’it ho Human Reseources Korea oinsá atu asegura prosesu tomak to’o kandidatu ba sira servisu iha Korea.
“Sira-nia regras ne’e aplika ba nasaun 26 ne’e hotu katak dentru de tinan 2 sira la hetan oportunidade ke seidauk hetan selesaun husi empregadór sira ne’e katak sira fila-fali ba sistema normal entaun tenke mai rejistu no tuir teste pois bele submete fali ba sistema hodi hein fali oportunidade.” Nia dehan
Nia salienta katak programa no sistema ne’e la’ós foin estabelese iha tinan 2022 mai to’o 2025 maibé sistema refere eziste nanis ona desde inísiu programa ne’e la’o iha tinan 2009 até 2025, sistema refere la’ós SEFOPE mak halo operasional ba sitema refere maibé sistema refere husi Korea, ita hein de’it atu ba Korea ka lae depende ba empregadór sira ne’ebé hili kandidatu.
Diretór DNEE ne’e espera katak kandidatu 2022 ne’e sei iha oportunidade, tanba sira-nia aprova sistem ne’e sei mate iha fulan Jullu Tinan 2025 agora, DNEE espera empregadór bele hili sira hodi bele hetan kontratu no bele hetan oportunidade ba servisu iha Korea.
Nia informa katak esforsu lubuk ida DNEE halo ona, kandidatu sira por volta 100 itál hetan ona oportunidade ba servisu iha Korea, nia problema mak iha selesaun ne’e la’ós husi DNEE mak halo maibé husi parte Korea.
“Maibé iha Korea normalmente ami sempre bolu NODOMU iha ne’ebá empregadór sira ba halo selesaun ba ita-nia traballadór sira, mais la’ós traballadór husi Timor de’it maibé husi nasaun 17 ne’e hotu, se sira hili Timor entaun sorti, se sira hili nasaun seluk pasensia ita tenke kompete, ne’e kompetisaun ida ne’ebé ita tenke submete ba la’ós obrigatóriu ita atu intervein iha ne’e.” Nia informa
Enkuantu kona-ba prosesu rekrutamenru ne’e husi empregadór sira iha Korea mak sei hili profile tuir kandidatu sira ne’ebé halo ona teste ka submete ona iha sistema laran.
Reportajen : Estefania
Foto : Estefania