Komunidade Suku Uma-Berloic ho RBR Halo Konferensia Kona-ba Problema Rai iha Suku Uma-Berloic Same

Dili, 04 Dezembru 2025 (Média Democracia) – Autoridade Lokal, Komunidade Suku Uma-Berloic hamutuk ho Rede ba Rai realiza komunikadu imprénsa relasiona ho falsifikasaun dokumentu ho intensaun atu hada’u propriedade area Suku Uma-Berloic tomak husi Pessoal (Sr. Alexandrina. Konferensia ne’e hala’o iha Salaun Rade ba Rai Farol Dili.

Porta-voz Autoridade Lokal Suku Uma-Berloic, Sabino Fernandes hateten, ohin Quinta-Feira loron 04 fulan Dezembru tinan 2025, komunidade Suku Uma-Berloic, estrutura konsellu Suku hotu no belun Xefi Suku Mahaquidan, Tahu-bein no Dotic, ohin mai deklara no klarifika ba publika liuhusi konferensia imprensa.

“Ami (Katuas Lia-Nain no Autoridade Lokal) ne’ebé asina hanesan sasin ba Testamentu ne’ebé deklara husi Sr. Jose Boromeu Duarte iha loron Sabado data, 31 de Janeiru 2009 iha Aldeia Baria-Laran, Suco Uma-Berloic, Postu Alas, Munisípiu Manufahi, klarifika ami asina dokumentu ne’e hanesan sasin, kona-ba area Suku Uma-Berloic nian, ne’ebé deklara husi Sr. Jose Boromeu Duarte nu’udar Eis Xefe do Suco Uma-Berloic iha tempu okupasaun Português nian. Objetivu husi Testamentu ne’e sai hanesan dadus ida hodi tulun Autoridade Lokal sira hodi buka solusaun ba konflitu area Suco Uma-Berloic nian ho Suco Viziñu seluk, no laos atu fó sasin ba deklarasaun Eransa ba Sra. Alexandrina F. de C. V. Duarte ho nia grupo.” Dehan Porta-voz Autoridade Lokal Suku Uma-Berloic, Sabino Fernandes

Porta-voz hatutan, dokumentus habilitasaun herdeira neʼebé, bazeia ba karta testamentu husi Eis Xefi Suku Uma-Berloic, José Borromeu Duarte ne’e lalos tanba testamentu ne’ebé atribui husi Eis Xefi Suku ne’ebé hetan asinatura husi lia nain no Autoridade Lokal sira ne’e hanesan legitimidade ida hodi asegura area Suku nian ne’ebé disputadu. Depois hetan ukun-an mosu konflitu oin-oin entre Suku Uma-Berloic no Suco Mahaquidan kona-ba baliza. Maibé Testamentu ne’ebé atribui ba Sra. Alexandrina F. de C. V. Duarte uza fali hanesan légitima ida hodi deklara nu’udar na’in ba rai tomak iha Suku Uma-Berloic ne’e lalos/falsu no la tuir lei Inan Konstituisaun RDTL.

“Durante ne’e Sr.Alexandrina esforsu maximu ho nia maneira jogadas foer hodi aranja no falsifika dokumentu lubun balun hodi ba aproxima no submete iha Ministeriu Justiça no Sekretaria Estadu Terras no Propriedade atu hetan titular ka sai na’in ba Rai iha Suku Uma Berloic laran tomak ho medida 39,57 KM² ho objetivu atu atribui ba nia Jerasaun.” Hatutan Porta-voz

Porta-voz afirma, karta ida ne’ebé hato’o husi Sr.Alexandrina Filomena de Carvalho Varudo Duarte, ba Diretor STPSC Manufahi ho assuntu “Konfirmasaun nia mák nain ba rai kultura, propriedade privada neʼebé afetada husi loke auto-estrada iha suku Uma-Berloic” iha karta ne’e mós Sr.Alexandrina reklama nia mak na’in ba rai tomak iha Suku Uma-Berloic hahu husi Kaimolik Hasan baliza ho Suku Tahu Bein, to’o iha Mota Laclo baliza ho Suku Dotic.

“Ami atu klarifika ba Secretaria de Estado das Terras e Propriedades katak Sr.Alexandrina laiha direitu atu reklama nu’udar nain ba rai tomak Suku Uma-Berloic nian, tanba lei inan konstituisaun RDTL garantia ona iha artigu 549 kona-ba sidadaun hotu-hotu iha Direitu ba propriedade privadu.” Afirma Porta-voz Autoridade Lokal Suku Uma-Berloic, Sabino Fernandes

Porta-voz informa, dokumentu neʼebé públika ona iha Jornal da Repúblika iha loron 14 fulan Outubru tinan 2022, iha escritura pública ba Habilitasaun herdeira lavrado iha 10 de Outubro de 2022, afolha 49…/50… do livro do protocolo nú. 16 Volume 2′ ne’e falsu no la iha legitimidade, tanba la liuhusi prosedur tuir lei haruka, tanba parte Notariadu la tun direita ba lokalizasaun terrenu iha Suku Uma-Berloic hodi haree no konfirma ho Autoridade Lokal no komunidade hodi hatene lolos istoria kona-ba rai refere.

“Deklarassaun ne’ebe temi ona iha leten ami husu ba Primeiru Ministru IX Governu Konstitusional atu konsidera atan ami povu kbi’it laek nia lamentasaun ne’ebé ami deklara ona, hodi orienta ba Ministru Justisa atu hola desizaun imediatamente hodi invalida fali Estratu ba Publikasaun paj. 1097 husi Jornal da Republika (loro Sexta-Feira, dia 14 fulan Outubru tinan 2022, Série II. N. 41 – Ministério da Justiça) tanba laiha lejitimidade ho razaun rai ne’ebé Ministeriu Justisa atribui ba Sr.Alexandrina ho nia Kaben ne’e lalos, tanba rai refere area administrativa Suku nian ne’ebé oras ne’e dadaun komunidade Suku tolu nian mak uza no hela ba.” Informa Porta-voz

Nia salient, nafatin husu ba Ministro da Justiça atu orienta ba diresaun sira ne’ebé tutela iha Ministerio ne’e, atu ignora ka invalida tiha kualker dokumentus ne’ebé Sr.Alexandrina submete ba iha diresaun sira.

Husu ba Ministro da Justiça, atu hatun despaixu urjenti ba Director Noatariadu Nacional hodi KANSELA no DADA FILA FALI legalizasaun publikasaun dukumentu sira, neʼebé publika ona iha Journal da Republika Ministerio Justisa nian hanesan mensiona iha numeru 5. Dentru fulan ida nia laran hahu husi data ohin ba oin la laho invalidasaun ba dokumentus ne’ebé temin ona iha leten.

Reportajen : Nelfiano

Foto : Nelfiano

Tinggalkan Balasan

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *