Oe-cusse, 03 Fevereiru 2025 (Média Democracia) – Asosiasaun Maneo realiza Program Desaster Ready (DRP) iha suku 2, Suku Suni-Ufe iha Sub Rejiaun Nitibe nomos iha Suku Naimeko iha Sub Rejiaun Pante Makasar, iha aktividade ne’e foku liubá responde dezastre no rezilensia ba mudansa klimatika ne’ebé akontese
Tuir Diretora Ezekutiva Asosiasaun Maneo, Ramela da Costa hateten, aktividade ne’e hetan apoiu husi OXFAM Timor-Leste liuhusi programa hanaran DRP hodi haree kona-ba dezastre ne’ebé akontese iha Suku Suni-Ufe no Naimeko.
“Iha aktividade ne’e responde ba dezastre, ami mos iha programa EL-nino ne’ebé halai liubá mudansa klimatika . Iha Aktividade ne’e ami halo hanesan konservasaun ba bee-matan sira no tekniku sira ne’ebé iha ami mós hamutuk ho komunidade sira membru KDS halo konstrusaun tanki bee-moos hodi nune’e bele kanaliza bee-moos ba komunidade sira.” Dehan Diretora Ezekutiva Asosiasaun Maneo Ramela da Costa
Nia hatutan iha suku Suni-Ufe konsege konserva bee-matan 2 no iha Suku Naimeko mós konserva bee-matan 1, no dadauk ne’e Asosiasaun Maneo halo ona kanalizasaun ba bee-matan hodi dada ba kumunidade sira, konstrui tanki tolu (3) ne’ebé hetan apoiu liuhusi projetu El-ninu.
“Antes ne’e ami halo observasaun bee-matan iha areá protejidu maibé komunidade sira ladun tau importansia hodi halo lutu haleu tanba animal barak ba estragu bee-matan. Nomos agrikultor balun kada tinan sempre halo to’os lere-ai no sunu rai arbiru besik bee-matan. Entaun volume bee-matan ne’e kontinua menus ba beibeik iha tempu bai-loron naruk.” Dehan nia
Nia salienta depois intervensaun programa asosiasaun Maneo hetan mudansa konserva bee matan liuhusi halo lutu hale’u ba bee-matan hamutuk ho komunidade sira nune’e bele asesugra bee labele hetan estragu husi animal sira
“Ami hamutuk ho komunidade sira halo tekniku agrikultura nian hanesan “terraserin” hodi lasu bee, ami mos halo “dasmokto” inklui kuda plantasaun sira ne’ebé produtivu hanesan kuda ainanas, buanaga inklui ai-horis ne’ebé bele hamosu bee hanesan waini, ainitas no seluk tan.” Nia haktuir
Nia afirma iha mós grupu diferente husi Suku ba Suku, iha Suku Suni-Upe iha grupu haat (4) ne’ebé konsentra iha bee matan rua (2) nomos iha suku Naimeko daudaun ne’e haree ba DRP nian iha grupu lima (5) inklui mós hakbiit haforsa.
Esplika liután katak fundus ne’ebé apoiu ba programa ne’e husi OXFAM Timor-Leste, Maibé iha programa diferente osamentu, hanesan programa DRP babain hetan osamentu 10.000 too 15.000 mil kada tinan maibé projetu HAMRIIK ho osamentu 30.000 dolar. Maibé iha programa El-ninu nian sai hanesan adisional bilateral foun ne’e hetan osamentu hamutuk 15.000 to 20.000 mil.
Repotajen : Nelfiano
Foto : Nelfiano