Dili, 8 Maiu 2025 (Média Democracia) – Movimentu Tane Aas Suku Katrai-Kraik (MOTALIS) hala’o komunikadu imprensa insatisfeitu relasiona ho autoridade lokal ho membru konsellu suku halo konkordansia ho kompaña CCECC maibé konkordansia ne’e la inklui komunidade suku Katrai-Kraik, komunikadu imprensa ne’e hala’o iha jardim 5 de maiu Dili
Iha komunikadu imprensa porta-voz MOTALIS Albano de Jesus hateten, Movimentu Tane A’as Lian Suku Katrai-Kraik (MOTALIS) hakarak denunsia ba públiku relasiona ho konkordansia ne’ebé autoridade lokal sira hanesan Administrador Postu Administrativu Letefoho ho Xefe Suku Katri-Kraik no membru konsellu do Suku balun hala’o konkordansia ho kompaña CCECC iha loron 01 fulan Março tinan 2025 atu mai ke’e fatuk ka (Quarry Asdan) maibé la iha konkordansia maioria husi komunidade hotu, tanba Autoridade sira uza sira nia kompetensia hodi oferese fatuk gratuitamente ba kompaña refere.
“Ami husi Movimentu Tane A’as Lian Suku Katrai-Kraik ka MOTALIS la konkorda tebes ho desizaun Autoridade Lokal sira nian ne’ebé la koerensia no inkonstituisional no sei fó impaktu ba sociedade hotu ho modelo dezenvolvimentu ida ne’ebé la garantia ba nia sustentabilidade ba tempo naruk, bazeia ba konkordansia ida ne’e la iha fundamentu prinsipal ruma.” Dehan Porta-voz
Porta-voz hatutan, Movimentu Tane A’as Lian Suku Katrai-Kraik MOTALIS lamenta tebes ho alargamentu dalan ida ne’e tanba kompaña ke’e estraga kintal komunidade sira nian rai hahu husi Aimeta to’o Manukoliria ho Baulisuria ho distansia kilometru 8 gratuita sem indeminizasaun ruma tanba obedese ba desizaun autoridade sira nian.
- Objetivu Prinsipal husi komferensia imprensa ida ne’e mak :
- husu kompaña no Autoridade Lokal sira hotu atu retira fila-fali akordu ida ne’ebé halo ona iha dia 01 de marsu 2025, ou bele reve fila-fali akordo ne’e.
- Atu parte hotu hotu partisipasaun maximu no hola desizaun koletivu nu’udar nain ba prosesu dezenvolvimentu ida ne’e.
- Husu ba Autoridade kompetente sira atu tetu no analíza kle’an kona-ba alagramentu ba dalan ida ne’e nia progressu no dezafio sira hotu nomos bele garante nia sustentabilidade ba tempo naruk.
Razaun fundamentu ne’ebe Movimentu Tane A’as Lian Suku Katrai-Kraik hakarak halo konferensia imprensa ida ne’e atu husu ba kompaña atu deziste fila-fali akordo ne’ebé halo ona tanba hare husi nia vantazem ho desvantazem sira mak hanesan tuir mai
- Vantazem
- Administrador, Xefe suku ho membru konsellu do suku sira hotu iha Suku Katrai-Kraik tanba hetan subornu husi kompaña CCECC, depois autoridade uza nia poder autoritaria.
- Kompañia CCECC mai tula fatuk gratuita hodi atinji nia projeitu depois governu hasai tan povu nia osan hodi halo pagamentu ba kompaña refere.
- Dezvantazem
- Kompaña CCECC ateru de’it dalan ho rai mean maibé la halo valeta no ponte ki’ ik no muro protesaun hodi salva rai no bele fó asesibilidade ba komunidade sira hotu, tanba ami haree husi akordo ida ne’e la mensiona ezizensia sira komunidade nian.
- Kompañia CCECC ne’e ke’e rai ateru ba rai ne’e impaktu bo’ot kuandu udan bo’ot rai sei halai no rai sei monu no fó impaktu negativu ba komunidade sira nia propriedade privadu.
- Kompañia CCECC mak ke’e no tula fatuk gratuita tanba fatuk ne’ebé kualidade tebes, hodi finansia nia progresu ba projeitu, komunidade sira nafatin la sente benefisia husi fatuk ne’ebé faz parte mós hanesan rekursus naturais.
- Kompaña CCECC alargamentu ba dalan ida ne’e sei fó impaktu bo’ot liubá komunidade sira liuhusi kanal eletrisidade ne’ebé agora daudun komunidade sira asesu ba, tanba iha hotu estrada leten, banhira udan bo’ot rai sei monu kanal eletrisidade sei monu hotu no lori risku ba komunidade Aldeia Baulisuria ho Manukoliria.
- Relasiona ho komunikadu imprensa ne’e MOTALIS mai ho nia rekomendasaun ba parte kompetente hanesan tuir mai ne’e :
- Rekomenda ba Obras Públiku Munisipiu Ermera atu halo fiskalizasaun ba modelo dezemvolvimentu ida ne’ebe lori perigu ba komunidade liuhusi kanal etetrisidade nesesariu duni kale.
- Rekomenda ba empreza públika Eletricidade EDTL Munisipiu Ermera imediatamente halo monitorizasaun ativu ba kompaña refere tanba halo alargamentu ba estrada sei lori risku bainhira udan bo’ot kanal eletrisidade sei monu no lori risku ba komunidade sira.
- Rekomenda ba Prezidente Autoridade Munisipiu Ermera toma responsabilidade atu xama atensaun ba Autoridade Lokal hanesan Administrador Postu-Administartivu letefoho no Xefe do Suku katrai-kraik atu foti desizaun tenke análiza grau ba grabidades husi dezisaun ne’ebé la koerensia.
- Rekomenda ba orgaun reprezentante povu iha uma fuku Parlamentu Nasional liu-liu ba komisaun ne’ebé tarata assunto ba infraestrutura atu halo fiskalizasaun imediatamente ba akordo ne’ebé Autoridade Lokal sira halo ho kompaña hodi explora rekursus naturais Munisipiu Ermera nian.
Reportajen : Komunikadu Imprensa
Foto : Domingas
