Dili, 29 Abril 2025 (Média Democracia) – Ohin loron 29 fulan Abril tinan 2025 Deolindo dos Santos nia mandatu hanesan Prezidente Tribunál Rekursu remata ona, maibé kontinua hala’o servisu hodi hein Prezidente Repúblika (PR), nomeia Lideransa foun iha Timor-Leste.
Prezidente Tribunál Rekursu (PTR) Deolindo dos Santos hateten, tanba servisu iha instituisaun ne’e sei labele para iha klaran, tanba ne’e Parlamentu Nasionál halo lei ne’e atu asegura instituisaun ne’e la’o ba nafatin.
“Iha lei organika hateten Prezidene Supremu Justisa sei funsaun ho tomada pose Prezidente foun, signifika ha’u nia mandatu hotu aban iha 29 Abríl (ohin), maibé Prezidente Repúblika seidauk nomeia Prezidente Tribunál Rekursu foun, ha’u nafatin halo servisu to’o tempu ne’ebé Prezidente foun, Xefe Estadu fó tomada pose, hafaoin ha’u nia servisu remata.” Prezidente Tribunál Rekursu Deolindo dos Santos
Nia hatutan husu bá públiku no povu Timor-Leste tuir konstituisuan atu hili Prezidene Tribunál Rekursu ne’ebé daudaun ezerse funsaun Prezidente Supremu Justisa nian, Prezidente Tribunál da kontas, Xefe Estadu iha kompetensia propriu hodi fihir figura ida.
“Kona-ba kandidatu ema ruma Konsileiru Superior Majistratura Judisiariu haruka bá Prezidene Repúblika, ha’u kolia ba publiku tomak katak tuir konstituisaun atu hili (PTR) daudaun ne’e ezerse funsaun Prezidente Supremiu Justisa nian no Tribunal das Kontas nian. Ita hotu hatene iha kompetensia mai husi konstituisaun hakerek iha ne’ebá, nia rekejitu iha lei organika hateten ne’e kompetensia Prezidene Repúblika nian.” Dehan nia
Nia salienta la presiza iha proposta ruma mai husi Konsellu Superior Majistratura judisial ka, husi Governu no Parlamentu Nasionál, maibé ida ne’e kompetensia mai husi Prezidente Repúblika.
“Prezidente Repúblika hakarak atu rona Konsellu Superior Majistratura Judisiariu, ka atu rona Governu no Parlamentu Nasionál inklui sosiedade sivíl, ne’e boa-vontade husi prezidente Repúblika nian, la’ós tanba obrigasaun konstitusaun ka mai husi lei.” Nia subliña
Nia afirma tan katak, sei to’o ona desizaun Prezidente Repúblika hakarak rona no la rona mós la buat ida, tanba ne’e la’ós obrigasaun mai husi konstituisaun ka lei ruma.
“Ha’u nia mensajen atu hato’o bá públiku, ha’u hanoin labele antisipa buat ne’e tanba ha’u bele halo loos buat hirak ne’e. Ha’u haree ita-boot sira halo publikasaun bá públiku, katak ha’u nia mandatu iha loron ohin nian, maibé nomeasaun mandatu primeru hotu iha loron 28, iha segundu mandatu ha’u hetan pose iha loron 29 Abril entaun ha’u nia mandatu sei hotu iha loron ohin.” Nia afirma
Nia informa ba publiku kona-ba prosesu servisu halo buat barak iha rai doben ida ne’e maibé iha futuru bele kontribui ba prezidente foun ne’ebé sei mai bainhira nomeasaun Prezidente Repúblika bá prezidente Tribunál Rekursu.
Esplika liután alterasaun Lei organizsaun Judisiariu ne’e, kompetensia Governu ho Parlamentu Nasionál nian. Tanba ne’e ha’u hateten, kompetensia konstituisuan defini klaru ona, kona-ba saída mak kompetensia Prezidente Repúblika, kompetensia Governu nian, kompetensia Parlamentu Nasionál nian no kompetensia Tribunál Rekursu nian. Maibé kona-ba lei organizasaun Judisiariu ne’e atu halo alterasaun kompetensia mai husi Governu no Parlamentu Nasional foin bele halo alterasaun.
Reportajen : Nelfiano
Foto : Nelfiano
Editor : Jp.Costa