SEF Husu Komunidade Labele Estraga Balada iha Ai-laran, Tanba Sira iha Direitu atu Moris

Dili, 09 Abril 2025 (Média Democracia) – Sekretáriu Estadu Floresta (SEF) komprometidu hodi asegura nafatin balada fuik sira ne’ebé Korpu Guarda Floresta sira prende husi ema ne’ebé fa’an iha dalan ninin, animál fuik hirak ne’e hanesan Loriku, Papagaiu (Kakatua) no seluk tan, ne’ebé dadaun ne’e iha hela armajen Colmera, Dili.

Sekretáriu Estadu Floresta Fernandino Vieira da Costa haktuir, bazeia ba Dekreitu-Lei nú. 6/2020, 6 fulan Fevereiru 2020 kona-ba rejime jurídiku ba protesaun no konservasaun biodiversidade sira ne’ebé eziste, ho nune’e fó vantajen ba Korpu Guarda Floresta sira ho forsa polítika hodi asegura fauna, balada fuik sira iha ai-laran.

“Hanesan ita-nia sidadaun sira sei nafatin kontinua foti balada fuik laiha autorizasaun no lisensa husi governu konsidera hanesan ilegal.” Dehan Sekretáriu Estadu Fernandino Vieira iha kna’ar fatin Caicoli Tersa ne’e (08/04)

Governante ne’e dehan, kona-ba balada fuik sira hanesan Loriku, Pombu no sira seluk tan, ne’ebé komunidade sira tun husi Munisípiu, lori balada fuik sira ne’ebé fa’an iha kapital Dili ne’e, iha rejime Dekretu lei regula.

“Ita iha rejime jeral floresta dekreitu lei nu.14/2017, 2 fulan Agostu 2017 nian, ho nune’e fó forsa polítika husi Korpu Guarda Floresta hodi nafatin depende rekursu floresta ne’ebé konsagra ona iha Konstituisaun RDTL.” Nia informa

Nune’e, Iha artigu 139 kona-ba rekursu naturais tanbá ne’e hanesan papél ida ba Korpu Guarda Floresta sira, oinsá atu nafatin kontinua asegura rekursu floresta ne’ebé iha.

Enkuantu rekursu floresta, madeira nonmadeira ne’ebé esiste iha nasaun Timor-Leste, kona-ba balada fuik husi Korpu Guarda Floresta sira prende nafatin asegura iha armajen eskritóriu Colmera.

“Tanba iha Colmera fatin ida ne’ebé propriu hodi prepara atu tau balada fuik sira ne’ebé prende ne’e tau iha ne’eba depois halo tratamentu ba balada fuik sira ne’e, maibé to’o tempu ida Sekretáriu Estadu Floresta sei husik fila balada fuik sira ne’e ba ai-laran sai hanesan habitante moris nian.” Nia informa

Kona-ba balada fuik nia númeru, seidauk hatene tanba relatóriu seidauk haruka husi Diresaun Nasional ho Diresaun Jeral Floresta, maibé kada semana Korpu Guarda Floresta sira prende animal fuik husi komunidade fa’an iha dalan ninin.

Komunidade sira balun fa’an animal fuik sira hanesan Kakatua, loriku ho pombu no sira seluk tan iha Fatuahi, Colmera ho Comoro nian, kuandu Korpu Guarda Floresta hala’o patrollamentu hetan sira sempre prende animal fuik sira ne’e.

Fernandino husu konsiénsia ba komunidade sira katak, lei bandu sidadaun fa’an balada fuik ne’ebé moris natural iha ai-laran, prende ne’e parte ida hodi halo sensibilizasaun.

“Katak sei fó toleransia ba komunidade sira, atu bele hadia sira-nia atividade ne’e tanbá ne’e fó hanoin ba sira atu la bele involve ona iha atividade ilegal, ne’ebé kontra bandu kona-ba dekreitu lei nu.6/2020 kona-ba rejime juridiku protesaun no konservasaun biodiversidade.” Nia informa

Karik komunidade sira nafatin kontinua kasa animal fuik hodi hakiak balada fuik ne’ebé laiha autorizasaun husi governu, konsidera komunidade sira hanesan ilegal, iha tempu ida governu sei foti medidas ruma ho forte hodi nune’e komunidade bele komprende no bele ses husi atividade fa’an balada fuik sira iha estrada ninin.

Sekretáriu Estadu ba Floresta, apela ba sidadaun hotu hahú husi Tutuala to’o RAEOA, husi Atauro to’o Betanu atu hamutuk ho Estadu no governu hodi asegura no la bele estraga tan balada fuik sira ne’ebé moris iha ai-laran.

Tanba balada fuik sira iha direitu atu moris no sira sai hanesan lei konstituisaun RDTL bandu sidadaun atu la bele estraga animal no laiha autorizasaun husi governu.

Ho nune’e, nu’udar ema umanu iha dever no iha obrigasaun depende proteje no konserva animal fuik nia moris iha ai-laran, atu komunidade sira labele estraga tan balada fuik sira.

Reportajen : Estefania

Foto : pájina Ofisiál SEF

Editor : Jp.Costa

Tinggalkan Balasan

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *