Dili, 23 Abril 2025 (Média Democracia) – Sekretáriu Estadu ba Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE), liuhusi Diresaun Jerál ba Formasaun Profisionál no Empregu (DJFPE), nomos Diresaun Nasionál Empregu Estranjeiru (DNEE), halo Konferénsia Imprensa relasiona ho distribuisaun sertifikadu no update valór lian Ingles ba kandidatus hirak ne’ebé tuir formasaun Ingles no simu ona sertifikadu.
Diretòr Jerál ba Formasaun Profisionál no Empregu Carlito do Rosário Cabral hateten, SEFOPE fó sai avizu iha tinan kotuk 2024 tuir teste eskrita lian ingles ho valór ki’ik, maibé sira la sai husi sistema, SEFOPE nafatin fó oportunidade ba kandidatu sira atu tuir formasaun iha sentru formasaun públiku no privadu hodi hadia valór.
“Ho desizaun ida ne’e ita-nia kandidatu sira ne’ebé tinan kotuk valór ki’ik, barak liu mak tuir kursu duni iha Munisípiu nomos iha Dili, sira barak mak simu ona Sertifikadu, bainhira mak atu update sira-nia valór, lori sira-nia Sertifukadu ba kada Munisipiu hodi hadi’a sira-nia valor.” Dehan Diretór Jerál Carlito do Rosário Cabral ba jornalista sira iha edifísiu sentral Caicoli Tersa ne’e (22/04/2025)
Tanba ne’e, oportunidade refere hetan orientasaun husi Eselénsia Sekretáriu Estadu Formasaun Profisionál no Empregu, Rogerio Araújo Mendonça, atu fó sai ba públiku kona-ba kandidatu sira ne’ebé tuir ona kursu lian ingles no hetan ona sertifikadu bele ba update sira-nia valór hodi hadi’ak valór iha ida-idak nia Munisípiu ne’ebé antes ne’e teste ba.
Diretór jerál ne’e informa, hahú semana oin dia 28 Abril 2025 kandidatu sira ne’ebé valór la to’o maibé tuir tiha ona kursu lian ingles iha ne’ebé de’it simu ona sertifikadu ingles nian bele ba update valór iha kada Munisípiu.
“Lori ho ita-boot sira-nia sertifikadu ingles ba entrega ka update ita-boot sira-nia valor iha ida-idak nia Munisípiu ho prosesu ne’ebé Diretór SEFOPE Munisípiu iha. Kada Munisípiu ne’ebé SEFOPE fasilita mak sei halo prosesu intrevista oitoan ba kandidatu sira, nune’e bele hadi sira-nia valór hodi bele hetan prosesu tuir mai atu ba servisu iha rai-liur.” Nia informa
Avizu sei fó prioridade ba sira ne’ebé uluk tuir teste maibé valor seidauk to’o, enkuantu SEFOPE seidauk loke ba públiku ne’ebé la tuir prosesu, loke de’it ba kandidatu sira ne’ebé tuir teste liu iha sistema online iha tinan kotuk ne’ebé ho valór 49 mai kraik ne’ebé tuir ona kursu ingles no hetan ona sertifikadu mak atu update valor iha Munisípiu.
Nia dehan kandidatu sira lalika konfujaun tan hodi ba husu informasaun iha SEFOPE, maibé saida mak fó sai iha média ne’e kandidatu sira kumpri ba, ida-idak ba nia Munisípiu lori sertifikadu lian ingles ne’e hodi ba aprezenta nomos sei iha entrevista badak ida husi sefope no formadores sira iha kada Munisípiu, nune’e bele hadia valor.
Tanba Desde inísiu SEFOPE hateten formasaun ba kandidatu sira bele ba tuir kursu lian ingles iha kualker sentru formasaun, ba sira ne’ebé eskola no servisu iha Dili, sira bele tuir iha Dili, balun ba servisu iha Munisípiu bele ba tuir kursu iha Munisipiu, kualker sentru formasaun ne’ebé eziste sira bele ba tuir.
“Importante mak sira lori sertifikadu mai no ita sei halo entrevista badak ida ba sira katak sira hatene lian ingles, ne’ebé hanesan uluk ita dehan, formasaun sei la sentraliza iha fatin ida, kandidatu sira livremente bele eskolla sentru formasaun privadu no públiku hirak ne’ebé besik sira, importante mak sira hatene duni lian ingles no lori sertifikadu ne’ebé sira simu husi sentru ne’e rasik bele ba update sira-nia valor.” Nia dehan
Kandidatu sira ne’ebé valor 49 mai kraik ninia total iha 34.967 ne’e mak ita konsidera sira tuir teste maibé valór sei ki’ik, hirak ne’e mak SEFOPE fó prioridade ba sira hodi eskollla sentru formasaun iha ne’ebé de’it bele tuir kursu, no karik sira iha ona sertifikadu mak hahú semana oin bele ba update sira-nia valór iha Munisípiu ne’ebé antes ne’e tuir teste ba.
Diretór Carlito afirma, objetivu preparativus ida ne’e, hakarak hatene kandidatu sira-nia koñesimentu lingua ingles, tanba ba servisu iha ema-nia rain tenke hatene ema-nia lingua.
“Ne’ebé sé mak sente seidauk bele tuir nafatin kursu ba, nafatin iha oportunidade ba sira la liu ohin bele tuir fali no ba update nafatin sira-nia valor, sira ne’ebé iha sistema ne’e ita nafatin konsidera, uluk ita fó sai ona ba públiku katak kuandu sira ne’e mak liuhusi metade mak seidauk ba Australia ita seidauk loke sistema ka prosesu foun ba ema foun, ne’ebé ita nafatin fó prioridade ba sira ne’ebé iha sistema nia laran.” Nia afirma
Enkuantu Total ne’ebé uluk ba teste primeiru eskrita ho valór di’ak ne’e 7.813 mill ne’e valór 50 ba leten, sira ne’e foin dadauk update ona sira-nia dokumentus no hetan ona númeru referénsia.
“Tanba sistema ne’ebé ema fó mai katak kandidatu sira ne’e tenke hetan lai númeru referénsia ho valór 50 ba leten, ne’ebé sé mak hetan ona númeru referénsia ida ne’e kuandu kompleta dokumentus pois kompañia sira husu dadus hirak ne’e mak ita sei entrega ba kompañia sira atu halo prosesu ikus, ita nafatin hatudu ba kandidatu sira prosesu ikus husi empregadór sira, sira mai entrevista ingles, teste saúde, skill test ne’e hotu-hotu ne’e iha empregadór sira mak halo final.” Nia salienta
SEFOPE ninia papél mak oinsá bele fasilita hodi prepara joven sira tuir kritéria, tanba empregadór nia sistema katak tenke hatene ingles, tama iha sistema no tenke hetan númeru referénsia, hahú tinan ida ne’e, book dadaun ona sira ne’ebé númeru referénsia hahú husi 24, signifika iha tinan kotuk nian ne’e hahú book ona, akompaña tuir dadus ne’ebé iha.
Diretór Jerál ba Formasaun Profisionál no Empregu afirma, publiku sempre akompaña kada semana traballadór sira sai ba Australia ne’e barak liu sira ne’ebé re-entre ne’e ka traballadór tuan sira, tanba kompañia nia programa kuandu traballadór ida servisu di’ak ho nia kompañia, ema sei bolu nafatin, maibé foun balu mós inklina iha ne’ebá, depende ba empregadór sira-nia nesesidade, SEFOPE fó lista ba mak Kompañia sira hili rasik, enkuantu prosesu hotu, ikus liuhusi empregadór sira mak desidi.
Entretantu dadus atu planu ba tinan 2025 ne’e seidauk klaru, ita hein de’it, depende ba nesesidade ka demanda merkadu husi kompañia ka empregadór ne’e nia rekomendasaun husi email mai, dehan bele tes ona, entaun SEFOPE prontu prepara lista entrega ba prosesu tuir rekizitus Empregadór nian.
Reportajen : Estefania
Foto : Estefania
