Dili, 10 Juñu 2025 (Média Democracia) – Ranking Pasaporte Timor-Leste iha tinan 2025 ne’e tama bá kualifkasaun-aas husi paíz 16 Asosiasaun Nasoens Sudeste Áziatiku.
Iha entrevista ho Ministru Justisa Sérgio de Jesus Fernandes da Costa Hornai hateten, ranking Pasaporte Timor-Leste, ne’ebé involve ba Nasaun CPLP husi paíz 16 okupa duni kualifkasaun di’ak.
“Ita nia Pasaporte iha kualidade di’ak liután bá iha oin, ha’u dehan katak ita tama kuaze 50 paíz ne’ebé ita bele hatete katak iha mundu iha ASEAN, ita bele okupa iha terseiru lugar, kuartu lugar ou kintu lugar entre nasaun sira husi 16 ne’ebé tama iha ASEAN, nune’e mós iha CPLP ita iha kualifkasaun ida ke-aas tebes.” Ministériu Justisa Sérgio de Jesus Fernandes da Costa Hornai hateten bá Jornalista iha edifisiu Ministériu Justisa
Nia hatutan, Timor-Leste hetan ranking Pasaporte di’ak, tanba iha apoiu siguransa ne’ebé di’ak no tekniku dijitálizasaun ninian tanba ne’e nafatin hadia servisu hirak ne’e atu nunee pasaporte Timor-Leste nian nafatin okupa iha ranking diak.
“Ita ko’alia kona-ba biometriku ita ko’alia kona-bá dijitálizasaun ita tenke haree hotu ba servisu sira ne’ebé lao, tan ne’e mak nafatin mantein hodi nune’e ranking Pasaporte Timor-Leste tama iha kualifkasaun ida ke-aas husi paíz 16 ASEAN nina.” Dehan Sérgio de Jesus Fernandes da Costa Hornai
Entretantu Singapura, Malázia no Brunei iha pasaporte ne’ebé mais poderoza iha Rejiaun Sudeste Ázia, tuir ranking foun ne’ebé fó sai husi empresa konsulta estadu sidadania globál no residénsia Britániku, Henley no Partners.
Tuir Relatóriu Mobilidade Globál husi Henley, Singapura kontinua ho titulu Pasaporte ne’ebé mais poderoza iha mundu no Sudeste Ázia, tanba Pasaporte ne’e bele fó asesu visa free ba 195 nasaun no térritoriu. Malázia mak iha segundu iha rejiaun ho asesu visa ba 183 destinasaun, no Brunei iha fatin tolu ho asesu ba 166 destinasaun.
“Timor-Leste iha fatin haat, ho pasaporte ne’ebé bele asesu ba 97 destinasaun la presiza visa. Tailandia, ne’ebé ekonomia depende barak ba turizmu, tama fatin lima iha Rejiaun, ho pasaporte ne’ebé bele asesu ba 82 destinasaun la-visa. Indonézia, ekonomia boot liu iha Sudeste Ázia, iha fatin neen ho asesu ba 76 destinasaun la-visa. Pasaporte Filipina bele asesu ba 67 nasaun iha mundu la presiza visa, no fó Filipina fatin hitu iha rejia. Kamboja iha fatin walu ho asesu la-visa ba 53 destinasaun, no Vietnam iha fatin sia, ho asesu ba 51 destinasaun.” Hatutan Sérgio de Jesus Fernandes da Costa Hornai
Iha Sudeste Ázia, pasaporte Vietnam mak mais poderosa liu Pasaporte laos (49 destinasaun) no Mianmar (46 destinasaun). Henley Passport Index bele monitora liberdade viajen globál iha 227 nasaun no térritoriu, ho data espesiál husi International Air Transport Association (IATA).
Ranking ne’e halo husi totál destinasaun ne’ebé pasaporte sira-nia fó asesu la presiza visa. Index ne’e atualiza kontinuamente durante tinan atu reflete mudansa iha politika visa, no konsidera hanesan medida importante ba mobilidade globál.
Reportajen : Domingas
Foto : Domingas
