Dili, 10 Fevereiru 2025 (Média Democracia) – Enkontru ne’e inisiativa husi Ministeriu Obras Publikas,CCI-TL prepara de’it fatin, objetivu mak atu identifika setor privadu no nasional liu-liu emprezariu sira ne’ebé hala’o negosiu iha areá konstrusaun sivil no obras publikas, sorumutu ne’e realiza iha sexta semana kotuk.
Prezidente CCI-TL Jorge Manuel de Aroújo Serrano hateten, Ministru hato’o nia diskursu di’ak tebes hodi fó motivasaun ba CCI-TL la’os koalia de’it areá enfraestrutura obras publika nian maibé koalia liu kona-ba papél CCI-TL nian jeral ne’e kapas tebes no agradese ba motivasaun boot ida mai CCI-TL.
“Objetivu husi enkontru ne’e atu emite sertifikadu no identifika kapasidade empreza nian ne’e komesa husi ki’ik ba to’o boot. Empreza ne’e iha saida, nia esperiensia no kapasidade rekursu umanu ne’e hira, depois nia ekipamentu hira ita presiza halo levantamentu ida hahu husi naisonal ba too iha Munisípiu sira ita bele identifika ona kapasidade empreza ida-idak nian husi ki’ik to’o boot.” Dehan Prezidente CCI-TL Jorge Manuel de Aroújo Serrano
Nia hatutan daudaun ne’e empreza infelizmente seidauk hetan sertifikadu tanba iha hela ekipa ida Obras Publika nian sei halo aprezentasaun tanba ekipa sei servisu hamutuk ho CCI-TL atu halo ida ne’e. CCI-TL iha dadus empreza hira mak iha Timor-Leste tanba atu hatene lolos kona-ba kapasidade.
“Ami iha dadus empreza rihun-ida atus-tolu sianulu resin-sia (1.399) iha Munisipiu maibé ami seidauk tama espesifiku liubá sira-nia kapasidade no areá kooperasaun atu deside sira-nia areá kooperasaun no presiza kapasitasaun, tanba ne’e ohin halibur iha ne’e ho komisaun bele avansa no levantamentu hamutuk ho CCI-TL levantamentu dadus hodi deside ona empreza ida-idak nia kapasidade.” Dehan Prezidente CCI-TL
Nia salienta kompaña besik to’o ona 30 mil tanba ne’e presiza hadia, hanesan ohin Ministru deklara katak ema ida sae bemo tun mai lori nia proposta hakarak ba kaer projetu 10 milhoes ne’e komplikadu atu hatur ema ida-idak iha nia parte selae ema bele dehan tama sala kuartu.
“Durante ne’e Ministru tun no haree direta kompaña ne’ebé kaer projetu iha terenu haree nia kaulidade no servisu, se la tuir regras sei haruka sobu balun fó xamada no atensaun ne’ebé buat hotu sei lao ho di’ak iha tinan ida ho balun, ita hotu-hotu haree ona evaluasaun makas liu-liu iha areá dezenvolvimentu estrada.” Nia hatuir
Nia afirma, impaktu tanba projetu nia na’in mak governu CCI-TL ejije de’it kompaña tenke loke lalais sertifikasaun no ema ne’ebé kualifikadu no kualifikasaun ida ne’e presiza identifika liuhusi ekipamentu no esperiensia.
Iha sorin seluk Ministru Obras Publika Samuel Marçal hateten, ohin realiza reuniaun atu kumpri de’it komprimisiu ne’ebé iha tinan kotuk kolia hamutuk ho CCI-TL, hatudu katak tinan ida ne’e atu reorganiza fali setor privadu no nasional oinsá bele servisu hamutuk ho governu hodi kapasita setor privadu iha futuru.
“Ha’u mai atu organiza setor privadu sira liuhusi CCI-TL, tanba unipesoal sira ne’e kontrolu husi industria nia okos ne’e maka ohin enkontru hamutuk ho SEI maibé semana rua oin sei enontru ho kompaña sira hotu-hotu, ita hanesan Timor-oan buka dalan oinsá governu bele suporta sira, nune’e bele dudu ita nia setor privadu sira bele lao ba oin.” Dehan Ministru Obras Publika Samuel Marçal
Nia hatutan kompaña privadu foka ba konstrusaun, iha ema balun harii unipesoal barak teb-tebes maibé seidauk hatene lolos kompaña sira ne’e ida ne’ebé maka A no B katak ida ne’ebé foin komesa karik bele hahú ho A maibé kompaña ida ne’ebé harii iha tinan barak nia laran bele hahú ho parte B nian ba tanba kompaña harii iha tinan barak ona.
Ministru esplika tan, ita koalia kompaña sira atu reorganiza pelumenus hodi fó hanesan klasifikasaun ba sira hahú ona prakualifikasaun ne’e fó tuir esperensia, kapasidade no kapitál ne’ebé iha, nune’e karik iha kompetisaun tenderizasaun ruma fó tuir klase laos kompaña hotu-hotu ba ne’e la tuir regras malorganizadu.
Reportajen : Nelfiano
Foto : Nelfiano