Dili, 21 Fevereiru 2025 (Média Democracia) – Sekretáriu Estadu ba Formasaun Profisionál no Empregu ( SEFOPE), hamutuk ho Embaixadór Nova Zelandia ho nia delegasaun sorumutk tan hodi informa fali rezultadu enkontru iha loron 18 fulan Fevereiru 2025, kona-ba kooperasaun ne’ebé nasaun rua sei hala’o.
Sekretária Estadu ba Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE) Rogério Araújo Mendonça hateten, Sorumutuk ohin entre estadu Timor-Leste no estadu Nova Zelandia hahú iha loron 18 to’o loron 21 fulan Fevereiru hatudu rezultadu pozitivu hodi hakat ba asina MOU.
“Husi sorumutk ne’ebé hahú iha loron 18 to’o mai ohin loron 21 ne’e iha rezultadu pozitivu tebes, primeiru atu hateten de’it katak parte Embaixadora sira update uluk, ho razaun sira balun ne’ebé hakarak atu simu ita-nia joven ba servisu iha Nova Zelandia.” Dehan Sekretáriu Estadu Rogério Mendonça ba jornalista sira hafoin sorumutuk ho Embaixadora Nova Zelandia ho nia delegasaun
Nia dehan Nova Zelandia hakarak halo kooperasaun ho estadu Timor-Leste tanba haree ba istôria pasadu.
“Primeiru mak sira liga ho istória, husi pasadu 1999 parte forsa Nova Zelandia mós hola parte iha prosesu mai defende rai Timor-Leste, sira haree katak pasadu sira hanesan ne’e mak sira hateten katak sira mós hakarak servisu nafatin ho governu Timor liuliu hakbi’it ita-nia joven sira ne’ebé atu ba servisu iha Nova Zelandia.” Nia dehan
Nia afirma joven sira la’ós atu ba servisu de’it maibé sira mós ba aprende, nune’e fila mai bele lori sira-nia rekursu ruma hodi kapasita sira-nia família, aumesmu tempu kontribui mós ekonomia iha nasaun Timor-Leste.
Nune’e Sekretáriu Estadu Formasaun Profisionál no Empregu hato’o ba públiku katak husi rezumu ida ne’e, parte Nova Zelándia hato’o ona “welcome for Timor-Leste” signifika katak sira prontu ona hodi simu joven Timor-Leste hodi ba servisu iha Nova Zelandia iha tinan ida ne’e.
Governante ne’e esplika liuhusi diskusaun ne’ebé iha entre parte Embaixadora ho ekipa asisti, nune’e SEFOPE sei ba iha Nova Zelandia iha loron 28 de Abril aumesmu tempu bele asina akordu refere.
“Ida ne’e kuandu asina ona MOU iha tinan ida ne’e ita bele prepara ona ita-nia joven sira hodi ba servisu iha ne’ebá, maibé ho númeru kiik uluk husi Embaixadora katak ho faze ida ne’ebé primeiru signifika katak ba ho kondisoes ka númeru ne’ebé ki’ik la barak hanesan ho ita-nia espetativa ida dehan ba ho 1.000 to’o 3.000.” Nia esplika
Nia afirma hanesan uluk estabelese mós ho Austrália, ita ba ho 50 maibé fazeada, tanba sira mós sei halo kooperasaun ho empregu ka empregadór sira ne’ebé atu simu joven sira ne’e, entaun kuandu sira haree ona faze primeiru ho númeru ida ki’ik signifika katak númeru boot ne’e sei akontese hotu hanesan nasaun sira iha Ásia pasifik ne’ebé agora involve hotu iha programa RSM.
Iha biban ne’e Embaixadora Nova Zelándia iha Timor-Leste Hellen Tunnah haktuir, hanesan ohin Sekretáriu Estadu hateten ona katak iha sorumutk ne’e Nova Zelándia atu haree sistema no hasoru emoregadór balun.
“Hanesan Sekretáriu hateten atu konkorda Akordu tékniku entre ita-nia nasaun rua, ita optimistiku tebes katak ita la’o ba oin ho di’ak no ita bele hakarak hahú programa ne’e iha tempu tuirmai. Tinan ida-ne’e to’o tinan ida-ne’e nia rohan, ita presiza finaliza uluk akordu tékniku ida, maibé ita optimistiku tebes.” Dehan Embaixadora Hellen iha edifísiu SEFOPE Caicoli Sesta ne’e
Entretantu iha sorumutuk daruak ne’e partisipa husi Embaixadora ho nia delegasaun nu’udar reprezentante Ministru Negósiu Estranjeiru Inovasaun no empregu, Señor Marthin, no Señor Nicky nu’udar Manejer programa dezeñu ba iha programa hanesan Seasonal Worker nian.
Reportajen : Estefania
Foto : Estefania
