Dili, 14 Marsu 2025 (Média Democracia) – Moris hanesan negosiante la fasil ba ema hotu atu hala’o, maibé ida ne’e bazeia mós ba ema ida-idak nia esforsu, bainhira atu hetan susesu tenke luta hasoru dezafiu oioin, tanba buat hotu lao tuir nia tempu foin bele hetan ai-han pedasuk ida hodi sustenta ba presiza loron-loron nian
Tuir Maria Casamiro ho idade sanulu-resin-sia 19 husi Munisípiu Ermera Postu-Administrativu Atsabe Suku Parami, Aldeia Atupai, dau-daun ne’e hela iha Tasi-tolu areá Maslidun, kria atividade negósiu ki’ik iha trotoar leten hodi satan netik ekonomia loron-loron nian
“Ha’u kria negósiu ki’ik ne’e komesa iha fulan outubru tinan 2023 nia laran to’o agora. Durante ne’e ha’u fa’an sigaru slop haat hanesan Maraboro, LA, Suria no sigaru Tanus, inklui pulsa telemor no timor telekom. Osan ne’ebé ha’u lori hola sasan durante ne’e ama ho apa fó atu selu mikrolete atu ba eskola, ha’u sempre uza no rai hela balun tanba hakarak halo negosiu no seluk rasik mikrolete ba eskola.” Dehan Maria Casamiro
Nia hatutan durante ne’e kria atividade negósiu iha Tasi-tolu trotoar leten maibé haree situasaun ema barak halo negósiu iha trotoar leten entaun sasan ladun folin hanesan tempu uluk, nune’e deside buka seluk fatin ne’ebé ema laiha atu halo negósiu no fasil sasan bele folin lalais.
“Uluk iha fulan outubru 2023 ha’u halo negosiu iha Tasi-tolu maibé haree ba situasaun ema barak mak halo negósiu ne’ebé hanesan no tur ho distansia besik malu, entaun nia sigaru loron ida folin de’it $8.00 too 10 dolar. Entaun ha’u deside buka seluk fatin lori sigaru mai fa’an fila iha estrada ninin, Beto bundaran Nicolau Lobato nian foin fulan tolu nia laran husi janeiru to’o agora kada loron ha’u sempre hetan osan to’o 20 dolar ba leten. Maibé ha’u fa’an loron sorin, bainhira ha’u sai hosi eskola entaun ha’u sempre hetan 15 dolar diferente tebes momentu sei fa’an iha Tasi-tolu.” Dehan nia
Nia afirma osan ne’ebé durante ne’e nia hetan uza hodi selu mikrolete ba eskola no hola ba presiza loron-loron no balun lori sosa sasan hanesan masimidar, kafe, rinsu no sabaun haruka ba inan aman iha foho, nune’e sira bele uza
Esplika kle’an liután Maria dadaun ne’e hala’o prosesu estudu iha eskola sekundariu Finantil ho klase 12 ano nia deside kria negósiu ki’ik, nune’e bele hetan osan ituan hodi sustenta ba presiza eskola nian, tanba nia lakoi atu tane liman ba ema seluk. Tanba hakarak futuru atu sai nabilan koko no aprende lao mesak tuir kbi’it ne’ebé iha, nune’e bele muda ita nia mehi ne’ebé di’ak.
Reportajen : Nelfiano
Foto : Nelfiano
