MNEK-MAE Dezemina Informasaun ba Públiku Kona-Ba TL Nian Adezaun ba ASEAN

Dili, 23 Abríl 2025 (Média Democracia) – Ministeriu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK) liuhusi Diresaun Jerál ba Asuntu ASEAN ne’ebé hetan apoiu másimu husi Uniaun Europeia (UE) hala’o dezimina informasaun ba públiku kona-ba Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN no progresu sira. Atividade ne’e realiza iha edifisiu Ministeriu Justisa Dili.

Iha entrevista ho Diretór Jerál Interinu ba Asuntu ASEAN MNEK Sidonio Martins hateten, atividade ohin realiza workshop ida kona-ba dezemina informasaun ba publiku relasiona ho adezaun Timor Leste ba Asean ne’ebé iha ona progressu nian laran.

“Ita realiza sensibilizasaun kona-ba dalan ba ASEAN ba populasaun tomak, ita hala’o tiha ona lansamentu kona-ba programa ne’e iha fulan marsu liubá husi Vise-Primeiru Ministru Francisco Kalbuadi Lay.” Dehan Diretór Jerál Interinu ba Asuntu ASEAN MNEK, Sidonio Martins

Inisiativa ne’e realiza husi MNEK, koopera ho Ministeriu Administrasaun Estatál (MAE) no apoiu másimu mós husi UE hodi hala’o atividade referidu.

“Ohin ita hahú atividade ne’e husi Munisípiu Dili, depois ita sei hala’o ba Munisípiu sira seluk inklui RAEOA no Atauru.” Hatutan Diretór Jerál Interinu ba Asuntu ASEAN MNEK

Importansia husi atividade ne’e mak oinsa atu fó hanoin ba populasaun sira kona-ba saida mak ASEAN, Timor-Leste nia progresu adezaun to’o ona iha ne’ebé ho nia benefisiu saida mak Timor-Leste sei hetan no saida mak Timor-Leste kontribui bainhira sai membru permanente ASEAN.

“Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN Pedidu adezaun nian haruka ona iha tinan 2011, hanesan kestaun tempu nian de’it to’o Timor-Leste ba hamutuk ho ninia feton no naan sira iha família ASEAN nian.” Hato’o Sidonio Martins

Tuir geografia Timor-Leste hola parte iha Sudeste Aziátiku, ne’ebé rekoñese nu’udar Estadu ida ne’ebé soberanu husi nasaun membru hotu organizasaun ne’e nian, dispostu atu respeita Karta ASEAN nian no prontu atu kumpre obrigasaun kona-ba adezaun nian, Timor-Leste prenxe kritéria ne’ebé hatuur tiha ona.

“Admisaun ne’e hetan desizaun liuhusi konsensu iha Simeira, liuhusi rekomendasaun Konsellu Koordenasaun Asosiasaun ne’ebá nian.” Esklarese Sidonio Martins

Nia informa, hahú kedas iha tinan 2011, faze preparasaun nian balun inklui tiha ona programa sira nivel nasionál ba sensibilizasaun instituisaun sira nian no sosiedade sivíl kona-ba matéria ne’e, harii Pontu Fokál sira no Sekretaria Estadu ba Asuntu sira ASEAN nian, reforsa kompeténsia liuhusi formasaun no diálogu, partisipasaun iha Forum Rejionál no iha  sorumutuk rejionál no globál sira seluk, harii no reforsa Embaixada sira Timor-Leste nian iha nasaun hotu-hotu.

“Antes ne’e MNEK konklui análize ida luan kona-ba polítika sira hotu no kuadru regulamentár atuál sira Timor-Leste nian, ne’ebé sei aprezenta ba Konsellu Ministrus hodi halo aprovasaun. Elaborasaun dokumentu, ne’ebé koñesidu ho Memorandu kona-ba Rejime Komérsiu Esternu, hatudu to’o iha pontu ne’ebé Timor-Leste deside ona hodi prenxe rekizitu ASEAN nian.” Informa Diretór Jerál Interinu ba Asuntu ASEAN MNEK Sidonio Martins

Nia akresenta, sei define pasu sira ne’ebé tenkesér foti hodi alkansa no kompleta ho buat ne’ebé pratika iha Asosiasaun. Nune’e Sekretariadu no membru sira Organizasaun Nasaun Sudeste Aziátiku nian sei bele komprende ho di’ak estadu atuál enkuadramentu nasionál sira, hodi hatudu prontidaun no esforsu sira ne’ebé Timor-Leste halo ona to’o ohin loron, atu prepara-an didi’ak hodi asumi obrigasaun sira nu’udar membru Asosiasaun.

Iha fatin hanesan Xefe Suku Lahane Orientál Trindade Pinto Baptista ne’ebé partisipa iha atividade ne’e hateten, inisiativa ne’ebé Governu halo hanesan pasu ida ne’ebé di’ak atu dezimina informasaun ba populasaun sira bele hatene kona-ba Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN.

“Nu’udar Autoridade Komunitariu sente atividade ida ne’e di’ak tebes, dezemina informasaun mai ami Autoridade sira atu kpmrinde di’ak liu kona-ba ita-nia adezaun ba ASEAN, atu ami bele lori tun ba iha baze hodi esplika tan ba ita-nia povu sira bele kompriende kona-ba ita-nia adezaun ba ASEAN.” Dehan Xefe Suku Trindade Pinto Baptista

Tuir Xefe Suku ne’e katak, atividade ne’e atu fortifika pozisaun Timor-oan sira nian hamutuk ho Estadu iha duni kapasidade atu organiza nasaun ne’e atu integra ba ASEAN.

Reportajen : Domingas

Foto : Domingas

Tinggalkan Balasan

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *