Dili, 30 Abril 2025 (Média Democracia) – Autoriedade Protesaun Civil (APC) liuhusi Sekretáriu Estadu Protesaun Civil fahe ekipamentu ba komunidade sira ne’ebé durenate ne’e hetan dezastre iha 2023, atividade ne’e hala’o iha salaun APC Kaikoli Dili, Tersa semana ne’e
Sekretario Estadu Protesaun Civil, Domingos Mariano Reis, hateten ne’e kompeténsia ba Autoriedade Protesaun Civil atu rekopera hamutuk ho vítima sira ne’ebé kauza husi desastre naturais ne’ebé akontese iha 2023
“Ohin ita hamriik iha ne’e atu halo operasaun ba vítima sira, hahu husi Lospalos tama to’o iha Oe-cusse total vitima iha semana kotuk ita rekopera 497 mak iha kategoria tolu aat total iha 104 aat naton iha 69, aat kaman 311, entaun ita rekopera material hodi konstrui hikas sira nia uma no sira mós iha direitu atu simu subsídiu mao de obra ho transporte ba sira bele harii hikas sira nia uma no sira mós merese atu hela fatin ne’ebé dignu hanesan mós sidadaun sira seluk.” Dehan Sekretariu estadu protesaun Civil Domingos Mariano Reis
Sekretáriu Estadu Protesaun Civil Domingos Mariano Reis mós hatutan tan katak husi total vítima hamutuk 497 nia total orsamentu hamutuk 354.950 mil dolares nune’e bele fahe ba komunidade sira ne’ebé kauza husi dezastre naturais.
“Husi total vítima 497 ita total 354 mil 950 dolar amerikanu ba vítima sira atu ho Xefe Família 417 ida ne’e mak ohin ita hamriik iha ne’e, iha semana kotuk ha’u iha Aileu prezidente APC iha Ainaru ohin ha’u iha ne’e prezidente APC iha Lospalos hodi haree kona-ba kna’ar.” Dehan Sekretáriu Estadu Protesaun Civil
Aleinde ida ne’e Sekretáriu Estadu Protesaun Civil mós haktuir daudaun ne’e iha vítima uma-kain hitu (7) ne’ebé ho nia tipu tolu (30) nomos sekretáriu estadu protesaun Civil husu ba autoriedade lokal atu ba halo monitorizasaun ba vítima sira ne’ebé kauza ba dezastre
“Ita iha vítima uma-kain 7 iha kategoria 3 hanesan aat total 1 aat naton 1 no aat kaman 5 ne’ebé inan aman sira simu material, simu osan oituan maske ki’ik ida ne’e mak kbi’it governu agora fó ba ita-boot sira, hanesan asaun solidariedade husi governu tanba responsabilidade governu nian iha dever moral XI governu nian liuhusi sekretáriu estadu protesaun civil husu inan aman sira tenke harii hikas uma.” Nia informa
Nia informa husu ba Xefe Aldeia no lideransa suku no komandante PNTL nu’udar segundu komadante husu ba komandante PNTL orienta OPS sira monitor no kontrola vítima sira kuandu simu material ne’e tenke halo uma iha fatin ne’ebé seguru hadook aan husi dezastre
Iha sorin seluk vítima ba dezastre 2023 nian Francisco Correia dos Santos hateten agradese tebes ba Sekretariu Estadu Autoriedade Protesaun Civil (APC) ho nia ekipa sira hotu maske kleur maibe hanesan ema vitima ba dezastre nafatin agradese
“Ami agradese tebes ba APC no ekipa hotu ne’ebé halo verifikasaun ba dezastre naturais ne’ebé akontese iha 2023 mezmu kleur ami nu’udar komunidade agradese tebes sira-nia tilun bele rona no matan bele haree dezastre ne’ebé akontese mai ami komunidade. Apresia tebe-tebes ba Sekretáriu Estadu APC ho nia ekipa verifikasaun tanba iha momentu ne’ebé ami hetan dezatre sira mak tun direta hodi halo verifikasaun ba dezastre ne’e rasik.” Dehan Francisco Correia dos Santos iha edifísiu APC kaikoli
Komunidade ba vitima ba dezastre ne’e haktuir tan katak material no subsídiu ne’ebé simu husi governu ida ne’e nu’udar kompeténsia atu halo duni uma.
“Material no subsídiu ne’ebé simu ami mós ohin rona rasik husi komandante operasaun no ekipa verifikasaun sei tun la’o hamutuk ho Autoriedade Lokal sei ba haree material ne’ebé ami simu ami mós la husik leet de’it maibé ami sei halo konstrusaun ba uma foun ida iha fatin ne’ebé dignu nune’e ami bele hela.” Dehan Franscisco Correia dos Santos
Nia sujere nafatin ba APC ho nia ekipa tomak tenke tau matan mós ba Munisípiu seluk labele iha Dili de’it tanba iha komunidade balun iha Munisípiu liu-liu iha areá rural bainhira hetan dezastre sira la hatene atu hato’o ba se dalaruma autoridade loka laiha fatin ne’ebé husu ba APC atu matan mós komunidade sira seluk nune’e bele hetan material
Esplika liután kompeténsia Sekretáriu Estadu Protesaun Civíl atu rekopera vítima sira kauza husi dezastre naturais tanba iha loron 4 de abril 2021 sai hanesan referénsia ida ba Timor-Leste, haree ba relatóriu husi Banku Mundiál hatudu katak Timor-Leste lakon rikusoin por volta de 45 milloes dolare Amerikanu no sidadaun lakon vida hamutuk 35 tanba kauza mai husi inundasaun
Repotajen : Nelfiano
Foto : Nelfiano
