Balibo, 06 Marsu 2025 (Media Democracia)- Xefe Suku Leo-Lima Rui Moniz Ferreira hamonu matan been hodi husu ba Governu Konstituisionál Da-Sia atu halo estrada no Ponte imediata tanba bainhira tempu udan komunidade no estudante sira labele liu, Korrente Mota boot no volume bee as prejudika komunidade atu lori produtu ba merkadu inklui estudante sira falta eskola tanba ponte laiha atu liu.
“husu ba Obras Publiku liliu partidu ne’ebé mak ukun hanesan PD no CNRT, husi 2007 ne’e CNRT menán mutlak iha Suku Leo-Lima, ha’u sente tristi tebes ne’ebé ha’u husu ba governu labele hanesan ne’e bebeik, labele halo deskriminasaun ba povu ne’ebé ha’u ko’alia ho sentimentu ba povu ne’e, sente triste governu liliu obras publiku obrigamente hakarak ka lakohi ponte ne’e tenke halo tanba ha’u koalia bebeik tinan barak ponte ne’e ameasa hela de’it ema-nia vida ne’ebé hahú husi 75 to’o tempu indonésia ema rua mak bee lori ona, foin dadauk timor ukun-an ona ne’e lori to’o agora buka de’it ruin mós la hetan.” Rui imforma ba jornalista sira iha Suku Leo-Lima Kuarta ne’e (04/03/2026)
Rui haktuir, hahú husi nia ukun, proposta sira halo hotu ona lori ba ministériu relevante no konsege hasoru sua eselénsia ministru Obras públiku maibé to’o agora seidauk iha resposta klaru.
“hahú ha’u asume kargu hanesan Xefe Suku ha’u nia proposta tama kedas, ha’u konsege hasoru ministru dala ida no ekipa ponte ho estrada ne’e dala barak tiha ona ne’ebé sira-nia liafuan dehan sei iha dalan prosesu hela la hatene bainhira mak atu halo.” Dehan Nia
Iha parte seluk nia mós agradese tanba liuhusi ejijénsia ne’ebé nia hato’o nia rezultadu hatudu hahú iha tenderizasaun ba estrada pakote rua iha aldeia Faturui ne’ebé hahú halo avaliasaun dokumentus ba kompañia sira, espera bele estabele iha tempu badak.
Maibé iha parte seluk estrada kuandu di’ak ona mas ponte laiha mós hanesan de’it tanba bainhira udan kominidade sira labele liu tantu karreta mós labele liu.
“Tanba ne’e hau husu ba xefe do governu avo nana, em nome povu no komunidade, inan-aman, feto faluk, oan ki’ak no defisiénsia sira husu ho haraik-an ponte hakarak ka lakohi tenke halo.” Nia salienta
Iha fatin hanesan, Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaro ne’ebé reprezenta husi Sekretáriu Autoridade Administrasaun no Finansas Munisípiu Bobonaro, Domingos da Costa haktuir truste harer ba difikuldade ne’ebé suku ida ne’e enfreta, maibé kompeténsia hotu iha Nasionál
“Triste tebes hanesan autoridade tanba estrada ho ponte la di’ak, estrada ho ponte ne’e la’os kompeténsia Autoridade Munisípiu ninian, ne’e sei iha nasional sé minisípiu nian karik ami bele ko’alia bele uza orsamentu PNDS bele uza mós orsamentu infraestrutura halo, maibé ne’e sei iha nasionál tanba ne’e mak hanesan liurai hatete proposta ne’e ba ona to’o iha ne’ebá dehan hein ne’e to’o bainhira no ita-nia komunidade mak afeta hela hanesan ne’e liliu programa sira ne’ebé ita atu hato’o ba sira para depois salva sira-nia saúde ne’e mak sai tiha hanesan ne’e.” Dehan Reprezentante PAM Bobonaro Domingos
PAM Interinu husu mós ba eselénsia Ministru Obras Públika Samuel Marçal atu haree proposta ne’ebé Xefe Suku Leo-Lima hato’o ona.
“Autoridade mós husu ba Sua Eselénsia Ministru Obras Públika atu haree, se Xefe Suku dehan proposta ne’e tama tiha ona, proposta ne’e para iha fatin ida ne’ebé, se dehan atu implementa estrada sira iha ne’e bainhira, ami la obriga dehan katak foti lalais desizaun maibé nia prosesu ne’e tenke book lais oitoan, tanba kansela atividade ne’e hanesan autoridade triste tebes tanba ami lori ekipa boot ida mai atu halo sensibilizasaun ba komunidade sira kona-ba HIV-SIDA ba ita-nia komunidade liliu iha Suku Leo-Lima, maibé ida ne’e la realiza tanba Mota boot labele liu.” Nia informa
Autoridade ne’e husu atu aselera lalais ba proposta husi Suku Leo-Lima tanba bainhira loron tuir mai atu hala’o atividade iha Suku refere labele hasoru tan problema hanesan dadaun akontese mota boot hodi kansela tiha atividade iha suku refere, nia iha esperansa ho problema ne’ebé infrenta Ministériu relevante bele rezolve iha tempu badak nia laran.
Enkuantu Mota Leobaken lokaliza iha Suku Leo-Lima, Postu Administrativu Balibo, Munisípiu Bobonaro ho totál Xefe Família 764 no Total populasaun hamutuk 2942 ne’ebé kompostu husi Aldei haat (4) hanesan Aldeia Bour, Aldeia Duaderoc, Aldeia Faturui no Aldeia Raifatuc
Reportajen : Estefania
Foto : Estefania
