Dili, 07 Marsu 2026 (Media Democracia)- Profesór Eskola Ensinu Sekundáriu Públiku Jerál Filiál Dom Martinho Balibo Five, Francisco da Costa Tilman hato’o onra ba ekipa INCSIDA tanba informasaun no matéria ne’ebé halo soaializasaun ba estudante sira ne’e la aplika iha programa ensinu nian.
Ensinu Sekundáriu Jerál Públiku Filiál Dom Martinho Balibó Five, Francisco da costa Tilman hatete katak sira orgullu ho programa INCSIDA nian tanba material ne la hanorin iha eskola.
“Ami-nia onra ba ekipa husi nasionál ne’ebé mai sensibiliza ba programa ida ne’e iha ami-nia Postu Administrativu Balibo Vila liuliu ba Ensinu Sekundáriu Jerál Públiku filiál Dom Martinho Balibó Five, ami sente kontente no orgullu tanba programa ne’e rasik iha ami-nia programa de ensinu la fasilita estudante sira atu aprende, maibé liuhusi ita-boot sira-nia prezensa liuhusi sesnsibilizasaun ida ne’e ami hanoin katak ne’e bele fanun ona ami-nia oan estudante sira tanba estudante sira ne’e maioria idade husi 15 ba 18 anos.” Dehan Profesór Francisco iha Salaun Parókia Balibo sesta ne’e (06/03/2026)
Tanba ne’e ho idade ne’ebé iha ita konsidera HIV-SIDA ne’e mós risku ba sira-nia vida liuliu ba iha seksu livre tanba Postu Balibo vila besik liu ba iha área fronteira entr Indonesia ho Timor-Leste.
“Haree katak ne’e fronteira tanba ida ne’e mak ami hanoin katak ida ne’e importante tebes ba ami Ensinu Sekundáriu jerál Balibo Five, ho informasaun sira ne’e bele fasilita ami-nia oan estudante sira atu sira bele hadook an husi seksu livre, ransu livre, liuliu iha fronteira ita hatene katak buat hotu bele sai tama, ita la konsege detekta, maibé ho prezensa liuhusi sensibiliza ida ne’e bele mós motiva no fó informasaun ne’ebé klaru ba oan estudante sira.” Dehan Nia
Prezidente INCSIDA Daniel Marçal hatete durante husi Segunda feira to’o Sexta feira atividade hotu la’o ho di’ak tanba hetan apoiu másimi hisi Autordade Munisípiu Bobonaro
“Agradese ba kontribuisaun husi autoridade Bobonaro, atu dehan kazu ne’e sa’e makas signifika autoridade sira tenke tau matan tanba Bobonaro seks livre ne’e boot tanba ne’e fó hanoin ona ba autoridade sira saida mak tenke halo atu evita, limita ka kombate hahalok seks bebas ne’e.” Dehan Prezidente INCSIDA
Nia afirma katak seksu livre ne’e sa’e makás la’ós husi ema ne’ebé ita konsidera hanesan ema la di’ak maibé liubusi joven sira ne’ebé namora halo relasaun la saudável.
“Barak liu ne’e akontese iha joven, estudante sira ne’ebé maka namora tenke halo relasaun seksuál, jadi truka parseiru seksuál iha lingkunagan ka iha kontekstu joven sira ne’e mak sai perigoju no risku tebes ba aumenta kazu foun iha Bobonaro, sé seksu livre ne’e nafatin aumenta no barak liután ne’e ameasa boot tebes ba komunidade iha Bobonaro.” Nia informa
Enkuantu iha atividade sosializasaun ne’e estudante João Vasco Soares sente kontente tebes tanba liuhusi INCSIDA nia sosializasaun hato’o informasaun katak moras HIV-SIDA fó impaktu la di’ak no ba oin nia sei hadook an husi ransu livre no hadook an husi seksu livre.
Aleinde ne’e estudante Lourdes Ezaquiela Tavares orgullu tanba bele asesu ona informasaun HIV-SIDA no liuhusi informasaun hirak ne’e bele prevene no hadook an antes husi ransu livre no matéria hirak ne’e fó ona maneira prevensaun sira oinsá atu hadook an no labele afeta ba HIV-SIDA.
Reportajen : Estefania
Foto : Estefania
