Dili, 11 Marsu 2026 (Media Democracia)- Diretora Ezekutiva Servisu Migrasaun, Superintendente-Xefe Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), Natércia Eufrásia Soares Martins hateten, prova husi investigasaun hatudu pesoal imigrasaun Olivio Pinto la komete irregularidade, la viola regra no la kontra lei, maibé nia sai fali vitima ba aktu ne’ebé sidadaun feto indonézia halo video tau iha nia akoun tiktok.
“Maibé nia prova hatudu katak, pesoal imigrasaun ne’e la komete irregularidade iha ne’ebá no nia sai fali vitima, tanba desizaun ne’ebé ita halo tuir lei, maibé tanba individu hetan benefisariu husi ita nia desizaun ne’e mak kontente demais hodi halo publikasaun iha nia tiktok, entaun husi publikasaun ne’e estrga nia imazen hanesan autoridade imigrasaun ida nomós nia familia” dehan Diretora Ezekutiva Servisu Migrasaun, Natércia Eufrásia Soares Martins ba jornalista sira iha nia knaar fatin Mimisteriu Interior Vila Verde, Kuarta ne’e (11/03/2026).
Entaun pesoal refere kontinua nafatin nia servisu no informa ba nia familia atu nune’e fo konfiansa ba nia labele rona informasaun ne’ebé laiha evidénsia ne’ebé forte.
Natercia informa prosesu ida ne’e foti informasaun liu husi parseriu autoridade indonézia no rekolla dadus sira hotu nomos evidensia husi testamuña, evidensia fisiku mak hanesan sistema no pasaporte rasik.
“Liuhusi kordenasaun imigrasaun nia no parseru husi autoridade indonezia nian no esforsu husi ita nia adida ne’ebé koloka ona iha fronteira ita konsege hetan individu ne’e nia pasaporte no karimbu ne’ebé mak tau banhira nia sai.” Nia haktuir
Nia Esplika, evidénsia ne’ebé mak parte imigrasaun foti no fó informasaun ba indivu ne’e prova katak, pesoál imigrasaun ne’e tuir hela regra tanba iha sistema hatete katak, banhira sidadaun ida konfesa katak nia laiha forsa ekonomia atu multa ba nia over stay ka visa ne’ebé mate ona ita labele haruka nia hela iha ita-nia rai, ita fasilita nia maibé tau sinal ruma ka alerta iha sistema nomos iha nia pasaporte.
Natercia dehan, Banhira tau ona sinal ida ne’e tuir lei tinan ida ou tinan tolu mak foin nia tama timor no nia tama mos tenke tuir pagamentu tanba sinal iha ona sistema nomos iha nia pasaporte rasik.
“Evidensia ne’ebe ita rekolla indika katak, iha nia pasaporte iha alerta sai nia hetan multa maibé nia la multa maibé banhira nia tama nia tenke selu fali multa, Iha ita nia sistema mos alerta katak individu ida nee laselu nia multa ba nia overstay ba loron ida.” nia salienta
Nia relata, pesoal imigrasaun ne’e la viola regra no Nia rasik la’ós pesoál iha balkaun hodi tau karinbu maibé individu ne’e servisu hanesan tezoreiru ne’ebé simu osan ba sidadau sira ne’ebé prega multa.
Aleinde ne’e, liuhusi evidénsia ne’ebé iha pasaporte fó ona alerta nia hetan multa banhira nia tama mai Timor no iha sistema mós tau alerta ba nia katak nia kontra ou viola loron ida tanba nia vistu ne’e mate loron ida.
Natercia Husu ba públiku, banhira simu informasaun ruma presiza haree banhira publika ema ruma nia envolvimentu tenke iha prova ruma atu nune’e grante prosesu ne’e ba iha individu ne’ebé kontra regras hodi nia bele hetan ninia konsekuénsia.
Antes nee, Diretora Ezekutiva Servisu Migrasaun (SM) Superintendente Xefe Polísia Natercia Martins hateten, forma ona ekipa hodi halo investigasaun klean ba membru Servisu Migrasaun ne’ebé fasilita sidadaun feto husi Indonézia ne’ebé Pasaporte over stay, maibé pesoál Migrsaun ne’e fasilita nia hakat liu fronteira Batugade.
Iha postajen facebook ne’ebé virál iha domingo (22/2) horseik katak iha sidadaun feto ida nia Passporte over stay ona, maibé bainhira nia viajen husi Dili ba to’o Batugade hatudu nia Pasaporte ba iha Pesoal Servisu Migrasaun ida, maibé pesoal ne’e prefere husu sidadaun ne’e nia númeru Watshap no fó liu de’it ba sidadaun Indonézia ne’e hodi kontinua viajen no la fó multa ba soldadu ne’e maske nia Parte over stay ona.
“Informasaun ne’e foin virál horseik, horseik iha media sosial ema barak tau tang informasaun ne’e mai ha’u liuhusi mensenger liuhusi watshap, Tanba ne’e kualidade hanesan Diretora Ezekutiva halo kedan konsiderasaun ho ida ne’e, horseik orienta kedas diretores relevantes para hahú forma ona ekipa investigadór ida agora ne’e dadaun sira halo hela preparasaun para sira dezloka ba terenu para hodi rekolla informasaun hotu kona ba informasaun ne’e”, Komandante Natercia Martins hateten ba jornalista sira iha nia kna’ar fatin Servisu Migrasaun Vila Verde segunda (23/02/2026).
Nia dehan, kazu ne’e la’ós foin akontese maibé akontese kedas iha 27 fulan ida ba kotuk foin mak kalau individu balun hatene informasaun ne’e mak sira fó sai iha media tanba ne’e maluk balun hatutan iha media sosiál.
“Ha’u lori migrsaun nia naran agradesimentu boot ba iha públiku ba iha komunidade entidade hotu ne’ebé mak konsidera katak situasaun ida ne’e, problema ida ne’e buat di’ak ida, ne’ebé mak ha’u rasik hasoru horseik ema hothotu iha interese para fó apoiu hodi hadia institusaun Estadu ninian para nune’e bele performa serbisu ho diak,” nia afirma.
Nia husu ba públiku kontnua nafatin halo observsaun fo informasaun mai iha Servisu Migrsaun para atu nune’e bele fó nafatin atensaun ba serbisu ne’ebé ita nian staf ka membru sira halo.
Reportajen : Estefania
Foto : Estefania ( Dokumentus Komprovativu husi sidadaun Indonezia ne’ebe Over Stay iha TL)