Dili 08/05/2026 Media Democracia– Komemora loron Mudiál Kruz Vermellu internasionál mak Krus Vermello Timor-Leste (CVTL) servisu hamutuk Cresente Vermello no banku de sangue iha Hospitál Nasionál Guido hodi Valadares halo doasaun raan hodi bele salva pasiente sira ne’ebé mak dadaun ne’e halo hela tratamentu iha ospitál.
Vise-Presidente CVTL Marçal Freitas Mango hatete, ohin Kruz Vermello Timor-Leste, (CVTL) Servisu hamutuk Cresente Vermello komemora loron kruz Vermello Internasionál nian ne’ebé kada tinan monu iha loron 8 de Maio iha tinan 1928, tanba ne’e mak Kruz Vermello Timor-Leste halo kooperasaun ho Banku de Sangue iha Hospitál Nasionál Guido Valadares halo doasaun raan hodi salva pasiente sira ne’ebé mak dadaun ne’e baixa iha ospitál.
“Entaun ohin ita iha nasaun 198 iha mundu tomak ita selebra ida ne’e hanesan loron Kruz Vermello Internasionál nian loron no ba ita hotu loron ne’ebé iha Timor-Leste komemora hodi relembra fila oinsá ita ba atende ema iha sosiedade nia leet no komunidade sira iha baze, kona-ba sofrimentu iha baze,” dehan Vise-Presidente CVTL Marçal Freitas Mango ba Jornalista sira iha, Salau CVTL, Formoza, Sexta(08/05).
Nia dehan liu-liu mak bainhira mós asidente no dezastre sira oinsá mak Kruz Vermello Timor-Leste bele halo atendimentu Primeiru sokorru ba situasaun sira hanesan ne’e.
“Liu-liu mak asidente sira no rai halai ne’e sa’e no anin bo’ot kona ba dezastre nian no kona-ba atendimentu Komunitáriu ninian ne’ebé mak presiza Kruz Vermello nia tulun hodi apoiu primeiru sokorru ba sira,” nia dehan
Tanba ne’e mak ohin mós kruz Vermello Timor-Leste halo servisu hamutuk ho Banku de Sangue iha Hospoitál Nasionál Guido Valadares halo doasaun raan.
“Ita halo kooperasaun ho Banku de Sangue no Banku de Sangue mak halo sosilizasaun sira-nia atividade kona-ba oinsá mak buka raan, iha Timor ita presiza raan barak mais ita fó raan menus, tanba dala ruma ita nia familia ruma ne’ebé maka iha ospitál telefone ho emerjénsia mai iha CVTL, dehan señór ami presiza raan, maibé família mai fó raan ta’uk,”nia informa.
Tanba família barak hanoin bainhira ba halo doasaun raan sira nian bele tun fali no balun dehan sira bele bokur fali, mais progama Kruz Vermello Timor-Leste ho Banku de Sangue ninia
“Mak ita fó raan turun ida ba ema ida, salva ema ida nia vida mais ita la fó raan ba ema ida-ida lakon ema ida nia vida” nia informa.
Iha fatin hanesan Xefe Departamentu Banku de Sangue iha Hospitál Nasionál Guido Valadares Alexandrino Mendonca informa, objetivu husi doasaun raan ida ne’e hodi komemora loron mudiál Kruz Vermello internasionál nian, hanesan sira nia tema hatete katak salva vida.
” Doasaun raan ne’e mak hola parte iha salva vida ida ne’e importante tebes imajina de’it bainhira ema ida raan fakar mak, raan la iha para salva nia entaun nia bele hakotu nia vida, ne’ebé vizaun ida ne’ebé ke CVTL tau iha ne’ebá aserta ho atividade doasaun raan ne’ebé mak sira halo iha ne’e,” dehan Xefe Departamentu Banku de Sangue iha Hospitál Nasionál Guido Valadares Alexandrino Mendonca
Nia dehan sctok raan ne’ebé mak dadaun ne’e iha Banku de Sangue, konserva ba iha Banku de Sangue hodi hala’o atendimentu minutu ba minutu no oras ba oras no loron-loron ba mais raan sai tenke tama fali.
“Totál raan ne’ebé mak ohin dadersaan ekipa sira relatá mai ami registu ne’e mak hamutuk 81%, tiru raan A 22, tipu raan B 20, tipu raan AB 15, no tipu raan O 24, ida ne’e mak dadaun ne’e ita konserva iha ne’ebá para hodi halo atendimentu ba pasiente sira ne’ebé mak presiza,”nia dehan.
Nia esplika raan ne’e la permanente ho montante hanesan ne’e tanba komforme ba nesidade husi doutór sira ne’ebé mak indika mai iha Banku de Sangue.
“Sé pasiente ne’ebé mak presiza raan barak entaun sai mós tenke barak, mais tenke kontinua nafatin família no voluntáriu sira mai nafatin halo doasaun raan para hodi garante katak sctok raan iha banku de sangue ne’e nafatin iha para atu atende no salva pasiente sira ne’ebé mak baixa iha Hospitál Nasionál Guido Valadares,”nia esplika.
Nia informa tuir dadus ne’ebé mak Banku de Sangue iha kada loron Banku de sempre oferese raan plastiku hamutuk 40 ba sala sira ne’ebé mak iha Hospitál Nasionál Guido.
“No raan ne’ebé mak ita Timor presiza barak liu mak raan ho tipu O, tuir mak A, no B no ikus liu mak AB, no tipu raan ida ne’ebé mak difisil ita atu hetan mak tipu raan ligasaun ho negativu, maioria ema estranjeiru tolu raan insure negativu ne’e maioria ita Timor la iha, ita Timor maioria insure ne’e positivu hotu, maibé ita bele iha tipu raan A,B, AB no O ita hotu-hotu nia tipu raan mak ida ne’e mais tama ba resure ona, ne’e ita diferente ho parte seluk,” nia Konklui.
Entretantu tuir dadus ne’ebé mak iha voluntáriu husi kruz Vermello Timor-Leste hamutuk na’in 30 mak halo doasaun raan hodi komemora loron mudiál Kruz Vermello Internasionál ba dala 198 iha mundu.
Reportajen : Tomás dos Santos
Foto : Tomás dos Santos
