Dili, 10 jullu 2026 (Media Democracia)- United Nations Children’s Fund Timor –Leste (UNICEF), Entrega ofisial ekipamentu microwave ba jestaun lixu mediku ba Ministeriu Saude (MS), atu apoiu tratamentu no jestaun seguru ba lixu mediku iha Hospital Nacional Guido Valadares (HNGV), HoRES, HR Maliana, HR Maubisse. HR Suai no HR Oecusse hodi kontribui ba protesaun ambiental, prevensaun infesaun no melhoria saude publika iha Timor-Leste.
Reprezentante United Nations Children’s Fund Timor- Leste (UNICEF), Patrizia DiGiovanni hateten nia apresia ho sinseru ba vice Ministru Saude ba parseiru forsa hodi melhora servisu saude esensial nune’e bele asesu ba iha poulasaun jeral inklui ema hirak ne’ebé vulneravel no hirak ne’ebé mak la kobre.
“Ha’u nia apresiasaun sinseru ba iha vice ministru da saude ba parseiru forsa hodi mellora servisu saude esensial hodi nune’e bele asesu ba iha populasaun jeral inklui ema hirak ne’ebé vulneravel liu no ba hirak ne’ebé susar atu kobre, obrigadu mós ba iha HNGV nomos hospital rejional no hospital federal hotu ba ita boot sira nia kontribuisaun hodi asegura ekipamentu amigavel ba ambiente ida ne’e bele intala iha hospital referral no rejional iha timor laran tomak no HNGV” dehan Reprezentante UNICEF
Nia haktuir tan katak entrega ekipamentu lixu mediku hamutuk neen, no ekipamentu ne’e seguru no amigavel ba ambiente.
“Entrega ekipamentu jestaun lixu mediku hamutuk neen, ekipamentu hirak ne’e sei fornese maneira ne’ebé seguru no amigavel ba ambiente hodi trata lixu mediku ne’ebé infeksiosa, ekipamentu hirak ne’e sei tulun atu redus risku ba iha pesoal saude, pasiente no mos pesoal limpeza no komunidade sira ne’ebé hela besik ekipamentu hirak ne’e mos sei reduz karbonu no sei suporta ambiente ne’ebé mak matak” Haktuir Patrizia DiGiovanni iha HNGV
Reprezentante UNICEF iha Timor Leste ne’e mos haktuir katak ekipamentus ne’e UNICEF oferese kompletu inklui instalasaun, funsionamentu no treinamentu ba pesoal saude, no UNICEF mos oferese apoiu manutensaun ba period tinan rua no UNICEF husu atu teknika sira utiliza oportunidade ne’e ho hanesan aprendizajem.
“Ho ekipamentu ida ne’e unicef fornese pakote ida ne’ebé kompletu inklui instalasaun, funsionamentu no treinamentu ba pesoal saude konaba oinsa atu operasiona no matein ekipamentu.UNICEF mos fornese apoiu manutensaun ba periodu tinan rua tuir mai hodi ajuda atu hasae kapasidade lokal nomos mantein ekipamentu ida ne’e kontinua funsiona no seguru no efisiente iha ne’e UNICEF husu ba MS nia tekniku sira atu utiliza oportunidade ida ne’e hanesan oportunidade aprendizajen ba sustentabilidade ekipamentu Alende ne’e UNICEF mos apoiu renovasaun uma atu rai ekipamentu hira ne’e iha hospital referral lima ida ne’e parte inportante ida iha Sistema jestaun lixu” dehan reprezentante UNICEF
Iha sorin seluk Diretor Jeral Servisu Hospitalar (DGSH), haktuir hospital loro-loron produz lixu ne’e akontese iha fasilidade saude hotu-hotu durante ne’e fasilidade saude sira uza jenerator mak halakon virus, bakteria no mikrobio maibe iha fasilidade modernu ida ne’e MS halo parseria dezenvolvimentu ho UNICEF hodi instala Microwave iha hospital rejional no federal sira.
“Hospital ho fasilidade saude sira hotu kada loron produz lixu, lixu ne’ebé husi fornesementu kuidadu saude nian ne’ebé akontese iha fasilidade saude hotu-hotu, durante ne’e iha fasilidade saude sira ne’e ita uza jeneratoriu ne’ebé ke uza ahi hodi hamate mikrobio, virus no bakteria ba iha lixa sira ne’ebé fasilidade saude sira produz. Iha fasilidade modern ida ne’e ministeriu de saude liuhusi diretoria jeral servisu hospitalar no diretor nasional ba ekipamentus saude nomos ho kolaborasaun hamutuk ho departamentu saude ambiental ho apoiu husi ita nia parseiru dezenvolvimentu UNICEF halo tiha avaliasaun nomos treinamentu hodi instala microwave ka stereowave hodi maneza lixu saude nian ne’ebé kompara ho jenerator nia vantajen boot tebe-tebe” Dehan Diretor Jeral Servisu Hospitalar
Alende ne’e diretór ne’e mos esklarese katak nia agradese tebes ba apoiu finanseiru no fornesimentu ekipamentu iha HNGV nomos ba hospital rejional lima no espera atu kontinua kolabora forsa liutan iha future.
“Ita agradese ba apoiu finanseiru ida ne’e por volta de 800 mil dolares ba fornesimentu ekipamentu ida ne’e iha HNGV no mos hospital rejional 5 sira seluk ita iha diretor ejekutivu sira seluk husi hospital referral sira ne’e iha ne’e hotu akompaña prosesu ne’e ohin rona mos mensajem husi sira ne’ebé mak fo apoiu finanseiru nomos husi ministeriu da saude atu bele kuidadu makina sira ne’e no halo kontaktu rutinamente ba iha diresaun relevante karik presiza atu halo manutensaun ne’ebé ke regular. Iha tipu rua ne’ebé ida ne’e ho volume 250 ohin ita haree rasik ho matan sira demostra kada lixu ne’ebé ke atu soe minimu 40 kilos bele tama iha makina ida ne’e iha HNGV hirak ne’ebé iha hospital rejionais sira ho kapasidade 100menus oituan kada metade husi ida ne’ebé iha HNGV. Ita bele espera atu kolaborasaun ne’e la hotu no kontinua kolabora ho ita la para sei forsa liutan mak iha ita sei explora asuntu ida ne’e iha future” dehan diretor jeral Servisu Hospitalar iha Hospital Nacional Guido Valadares (HNGV).
Aktividade ne’e partisipa husi Diretor Jeral Servisu Hospitalar, diretora HNGV, UNICEF no mediku sira aktividade ne’e hala’o iha salaun enkontru HNGV.
Reportajen: Nélia
Foto: Nélia
