Díli, 31 Outubru 2026 (Média Democracia) – Konsellu Nasionál Juventude Timor-Leste (CNJTL) husu ba Governu no Komisaun Reguladora Arte-Marsiais (KRAM) atu reativa fali atividade arte-marsiais iha tinan 2028, hafoin remata prosesu elisaun, no la’ós reativa iha tempu besik elisaun, tanba CNJTL deskonfia katak iha intensaun polítika balun ne’ebé bele uza juventude nu’udar instrumentu atu atinji objetivu polítiku.
Husu ne’e mai hafoin Lei Nú. 5/2017 kona-ba arte-marsiais hetan revogasaun liuhusi Lei Nú. 9/2026, ne’ebé Prezidente Repúblika promulga ona iha 22 Jullu 2026, atu rekoñese no reativa arte-marsiais nu’udar modalidade desportiva.
Iha konferénsia imprensa, Prezidente CNJTL, Manecas Lobo dos Santos, afirma atividade arte-marsiais no arte rituál sira labele uza de’it iha tempu elisaun atu hetan apoiu polítiku, maibé tenke iha edukasaun sivika no edukasaun sidadaun ne’ebé adekuadu ba juventude.
“Husu ba lideransa partidu polítiku sira hotu atu para ona no labele uza arte-marsiais no arte rituál, liuliu juventude feto no mane, hodi atinji de’it imi-nia objetivu iha elisaun. Favor haree no konsidera juventude nu’udar jerasaun kontinua-na’in no esperansa ba futuru nasaun ida-ne’e. Juventude la’ós instrumentu polítiku, maibé tenke hetan edukasaun sivika no edukasaun sidadaun ne’ebé adekuadu,” Prezidente CNJTL ne’e dehan ba jornalista sira, iha sexta-feira.
Manecas Lobo dos Santos haktuir polítiku sira dala barak reativa atividade arte-marsiais bainhira tempu elisaun besik atu atinji sira-nia objetivu polítiku. Maibé, hafoin elisaun remata, atividade hirak-ne’e taka fali, ne’ebé hamosu dúvida kona-ba intensaun loos husi lideransa polítika sira.
“Maibé, ita hanesan sidadaun Timor-Leste, haree ho ita-nia matan rasik katak intensaun ne’e bele haree hanesan di’ak, maibé labele subar buat ruma iha ne’ebá. Tanba saida mak ita la haree realidade faktuál? Ita repete ona situasaun hanesan ne’e. Bainhira elisaun besik, atividade arte-marsiais reativa fali, maibé depois elisaun remata, atividade ne’e taka fali. Ne’e hatudu katak konseitu no objetivu la klaru, tanba ita hanoin katak uza de’it instrumentu ida-ne’e hodi atinji objetivu rasik, la’ós interese komún. Tanba ne’e, bainhira KRAM no Governu husu atu reativa atividade arte-marsiais, tenke haree mós intensaun husi lideransa sira, tanba sira bele iha interese polítiku rasik,” nia esplika.
Nune’e, CNJTL reafirma katak nia konkorda ho reativasaun atividade arte-marsiais iha tinan 2028, hafoin remata prosesu elisaun, maibé la konkorda ho reativasaun iha períodu besik elisaun, atu evita juventude sai instrumentu ba interese polítiku.
Reportajen: Pedrito dos Santos
Fotografia: Pedrito dos Santos
