PR Horta Vizita Ofisiál Istórika Ba Repúblika Koreia Durante Loron Tolu (3) Atu Hametin Kooperasaun Bilaterál

Dili 04 Novembru 2026 (Media Democracia)– Prezidente Repúblika no Laureadu Nobel ba Pás,José Ramos-Horta, hahu halo viajem ho aviaun Citilink IHA Oras tuku 1:00 OTL hodi hala’o vizita ofisiál ba Repúblika Koreia iha loron 5 to’o 7 fulan-novembru tinan 2026 ne’ebé  hetan konvida husi S.E. Prezidente Lee Jae Myung. Ida-ne’e sei marka vizita bilaterál ofisiál dahuluk ba Repúblika Koreia (ROK) husi Prezidente Timor-Leste dezde estabelesimentu relasaun diplomátika entre nasaun rua ne’e iha tinan 2002.

Objetivu husi Vizita ne’e mós hala’o antes aniversáriu relasaun diplomátika ba dala 25 iha tinan 2027, ne’ebé reprezenta marka importante ida iha amizade no parseria ne’ebé kleur entre nasaun rua ne’e. Vizita ne’e sei fó oportunidade atu hato’o Timor-Leste nia apresiasaun ba Koreia nia asisténsia dezenvolvimentu ne’ebé kleur ona, partikularmente liuhusi Ajénsia Kooperasaun Internasionál Koreia (KOICA), no ba oportunidade empregu no dezenvolvimentu abilidade ne’ebé fó ba sidadaun Timor-oan rihun ba rihun ne’ebé servisu iha Koreia.

Prezidente rua ne’e mós hein atu diskute oportunidade sira atu hametin kooperasaun hafoin Timor-Leste nia adezaun istórika ba ASEAN nu’udar membru sanulu-resin-ida iha fulan-outubru tinan 2025, inklui liuhusi integrasaun ekonómika ne’ebé boot liu, kapasitasaun institusionál, no kooperasaun rejionál.

Antes vizita ne’e, Prezidente Ramos Horta afirma Republika Koreia sai ona belum kleur iha luta bindependensia too dalan ba dezenvolvimentu.

“Repúblika Koréia sai ona belun kleur no parseiru valiozu ba Timor-Leste, husi tinan susar iha ita-nia luta ba independénsia to’o ita-nia dalan dezenvolvimentu nasionál ne’ebé la’o hela. Ha’u agradese tebes ba solidariedade Koréia nian ho ita-nia povu, no ba oportunidade barak ne’ebé fó ona ba foin-sa’e Timor-oan sira liu husi edukasaun, empregu no kooperasaun dezenvolvimentu. Bainhira ita hahú kapitulu foun nu’udar membru sanulu-resin-ida ASEAN nian, ha’u hein atu hasoru Prezidente Lee Jae Myung no esplora oinsá ita bele hametin liu tan ita-nia parseria, liuliu iha investimentu, edukasaun, siénsia no teknolojia, ba benefísiu povu rua nian.” Nia dehan.

Durante nia vizita ofisiál, Prezidente Ramos-Horta tuir planu sei hala’o kompromisu balun, inklui:

*Simeira Ofisiál ho Prezidente Lee Jae Myung – Diskusaun bilaterál kona-ba hametin kooperasaun, tuir fali ho serimónia asinatura MoU, almosu ofisiál estadu nian no konferénsia imprensa konjunta.

Vizita ba Semitériu Nasionál Seoul – Prezidente sei tau ai-funan hodi fó onra ba sira ne’ebé maka sakrifika sira-nia moris ba Repúblika Korea, hodi rekoñese istória nasaun nian no nia viajen ba pás no prosperidade.

Serimónia Prémiu ba Pás Internet nian – Prezidente tuir planu sei partisipa iha serimónia Prémiu ba Pás Internet nian iha Seoul, hodi rekoñese kontribuisaun sira ba pás no kooperasaun internasionál. *

Doutoramentu Honoris Causa no Palestra Espesiál iha Universidade Chung-Ang – Prezidente Ramos-Horta sei envolve ho komunidade akadémika no fahe reflesaun sira kona-ba viajen Timor-Leste nian husi konflitu ba pás, rekonsiliasaun no dezenvolvimentu sustentável. *

Envolvimentu ho sosiedade sivíl koreana no figura internasionál proeminente sira – Prezidente sei hasoru malu ho reprezentante sira husi sosiedade sivíl koreana, akademia no organizasaun internasionál sira, inklui indivíduu sira ne’ebé kontribui ona ba konstruksaun pás, direitus umanus no dezenvolvimentu Timor-Leste nian.  *

Rekoñesimentu ba voluntáriu no líder relijiozu Koreanu sira – Vizita ne’e mós sei fó oportunidade atu fó onra ba indivíduu Koreanu sira ne’ebé halo ona kontribuisaun kleur ba povu Timor-Leste. Repúblika Koreia sai parseiru importante iha dezenvolvimentu Timor-Leste nian dezde restaurasaun independénsia iha tinan 2002. Liuhusi KOICA no programa kooperasaun sira seluk, Koreia apoia ona inisiativa sira iha edukasaun, saúde, agrikultura, dezenvolvimentu rurál, infraestrutura no kapasitasaun institusionál. Korea mós fornese ona oportunidade empregu no formasaun profisionál ne’ebé signifikativa ba sidadaun Timor-oan sira.

Vizita ofisiál ne’e hein atu hametin liután konfiansa no amizade entre nasaun rua ne’e, hametin diálogu polítiku no habelar kooperasaun prátika iha área sira interese mútuo nian. Ida-ne’e sei reafirma kompromisu Timor-Leste nian atu servisu hamutuk ho Repúblika Koreia hodi avansa dezenvolvimentu sustentável, pás rejionál no prosperidade kompartida.

Reportagem:Pedrito dos Santos

foto:Pedrito dos Santos

Tinggalkan Balasan

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *