Dili, 30 Janeiru 2026 (Média Democracia) – Estudante Universidade Oriental Timor Lorosa’e UNITAL hamutuk ho inan aman hotu-hotu no kamadas sosiais tomak hakribi ona lei LPMV. Tribunal Rekursu tenke pronunsia konstituisionalidade no labele bafa ka budu demais.
Tuir porta-vóz Jaimito Maya da Cruz hateten, optá baze demokrasia maka Estadu Direitu Demokrátiku, Estadu Soberanu, Estadu Independente, Estadu Unitariu, Estadu bazeia ba vontade popular no ikus maka Estadu bazeia bá respeita dignidade ema moris ida-idak nian, konforme artigu 10 parte dahuluk iha lei-inan RDTL.
“Husi prinsípiu no baze maka, objetivu prinsipál define bem estar komun ka moris di’ak povu nian, maibé haree no halo reflesaun kritika bá dékada rua iha faze konstrusaun Estadu, povu minoria kontinua riku bá beibeik no povu maioria moris ki’ak no mukit bá daudauk. Hirak ne’e akontese tanba, poder-na’in ohin loron dezeña de’it desizaun polítika no halo lei tuir interese partikulár, partidária, grupu balu de’it no seluk tan, tanba ne’e ita kontinua eziste hodi ezije ita nia direitu, nune’e elite-burgezia atuál hala’o de’it misaun loloos, tuir vontade ema hotu ninian, maibé haree bá situasaun rai-laran ohin loron, buat hotu oin-seluk, entaun difisil tebes atu to’o iha objetivu Estadu ida moris di’ak.” Dehan porta-vóz Jaimito Maya da Cruz iha Kampus UNITAL Becora
Nia salienta tan, atu fó lembra fila-fali katak, EUTL opta de’it ezijénsia kampus no prinsípiu kampus ka ba pillar akadémiku tolu hanaran; estuda, peskiza no kontrolu sosiál, katak dirije de’it povu nia sofrimentu perante sistema liberál no parlamentarizmu ne’ebé la kondisiona ba sosiedade Timór nia moris loron-loron.
“Estudante sira no kamadas sosiais tomak nia asaun manifestasaun no protestu sira mak konsege rezulta hodi kansela sosa kareta luxu no halakon LPMV, maibé liu-liu luta ba kestaun PMV seidauk to’o rohan, tanba ita hotu hatene katak, oras ne’e iha ona orgaun soberania Tribunál Rekursu nia kompeténsia hodi halo desizaun ba lei revogasaun refere.” Salienta porta-vóz Jaimito Maya da Cruz
Porta-vóz haktuir tan katak, besik fulan ida Universidade UNITAL hamutuk ho EUTL no kamadas sosiais sira fó ultimatum ba Tribunal Rekursu atu deklara rezultadu LPMV, no sira mós hateten tan katak se lakoi rona povu maka sei mosu tan manifestasaun.
“Besik fulan ida, ami baze UNITAL hamutuk ho EUTL no kamadas sosiais tomak fó ultimatu bá Tribunál Rekursu atu deklara ona konstituisionalidade, maibé kontinua ulun-to’os, aliás lakoi rona povu maka ami sei tun dala ida tan hodi halo manifestasaun no prontu simu konsekuénsia saida de’it husi aparellu estadu, tanba Tribunál Rekursu desrespeita ami nia ezijénsia, tuir loloos fasil tebes atu deklara tuir povu nia interese hodi salva $5 milloes kada tinan, entaun tenke hamoos ona lei diskriminatóriu ida ne’e.” Haktuir porta-voz
EUTL no povu maubere konsiente katak, lei refere la reflete ona ba povu maioria nia moris, maibé fó bokur de’it ba elite minoria sira iha dékada ida resin iha estadu ida-ne’e. Ikus liu, dala ida tan hakarak alerta ba maluk estudante, traballadór, ki’ak-sidade, movimentu sosiál sira, sosiedade-sivíl no povu-Maubere tomak hamutuk ho EUTL, mai ita nafatin halo vijilánsia másima ba dinámika foun ne’e no senáriu sira tuir mai, karik TR deklara la tuir ita-povu maubere nia aspirasaun.
Reportajen : Estajiadu Marito
Foto : Marito