Dili, 13 Janeiru 2025 (Média Democracia) – Ministériu ba Asuntu Kombatente Libertasaun Nasional (MACLN-singla Portugues), realiza atividade enkontru ho Sekretáriu Estadu ba Asuntu Veteranu (SEAV), no Konsellu ba Kombatente Libertasaun Nasionál (CCLN-sigla Portugues), inklui reprezentante Veteranu sira iha Nasionál no husi Munisípiu, hodi diskute hamutuk kona-bá “Desizaun Editál ba Segundu Rejístu 2009 nian”, liliu dadus veteranu ne’ebé rejistu iha tinan 2009 ne’ebé públiku hein hela.
Ministru ba Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál, Gil da Costa Monteiru ‘Oan-Soru’ hateten Ohin loron importante tanba durante tinan 15 liu dadus rejistu daruak 2009 ne’e halo Editais, maibé kona-ba dadus veteranu hira mak mate Ministériu la iha dadus.
“Ministériu laiha dadus maibé se ema ne’e rejistadu validade verifikadu ne’e atu hateten, de’it 2024 mate hamutuk 1.081, atu dehan veteranus ne’e nia sa’e depois tun tinan 2024 rihun ida liu besik 1.100, hanoin tok ba kotuk 2009 mai to’o 2025 hira mak mate, ida ne’e ita ko’alia kona-ba dadus la mai inventa, maibé ho Na’i Maromak nia tulun maromak sei fó hela iis oituan ba ita ohin sei hasoru malu atu hatudu dala ida tan ita hotu nia responsabilidade ba sira ne’ebé rejistu iha momentu ne’ebá.” Dehan Ministru Oan Soru
Nia informa katak durante ne’e ema hotu la interpreta lei, tanba ne’e atensaun ba hirak ne’ebé interpreta tuir hakarak de’it.
“Kuandu interpreta tuir ita-nia hakarak sei prejudika rasik ita-nia relasaun ho sira la di’ak ne’e mak problema nia fukun, tanba saida ha’u hakarak temi liafuan sira hanesan ohin, kombatente ida kuandu mai aprezenta nia difikuldade liliu liga ho asuntu veteranu ka kombatente libertasaun nasionál, ita la kaer lei hodi interpreta ka esplika ba nia maibé ita esplika de’it buat ne’ebé iha ita-nia ulun.” Nia dehan
Durante ne’e atividade la’o, responsavel sempre aprezenta, asuntu kona-ba veteranu servisu makas, maibé tenke kuidau tanba iha lei la hateten dehan sé mak servisu makás no la servisu maibé Lei ne’e hateten dehan ema ne’e servisu hahú sa tinan no remata iha tinan hira, nune’e tenke atensaun selae ba futuru komisaun la preparadu.
Governante ne’e husu ba membru komisaun Omenazen sira atu hotu-hotu servisu no implementa tuir lei ne’ebé iha.
“Husu hotu-hotu apartir ohin ba oin implementa lei, artigu 1 hateten saida, esplika artigu 1 labele esplika ita-boot sira-nia hanoin, tanba ita esplika ita-nia hanoin ne’e ita kria ita-nia problema. Ha’u hatene ohin problema ne’e hahú iha ne’e atu nune’e ita hotu responsabiliza no hodi fó solusaun.” Nia dehan
Iha biban ne’e Prezidente Administrasaun Konsellu ba Kombatente Libertasaun Nasionál (PACCLN-sigla portugues), Vidál de Jesus “Riak Leman” hatutan reuniaun ohin ne’e, importante tebes tanba atu asina editál nune’e depois asina sei lori lista ba taka.
“Importante tanba veteranus sira hotu-hotu hein hela, tanba iha Konsellu Nasionál balu sempre mai husu katak bainhira mak taka sai lista, balu mós tauk hela tanba idade mós katuas ona no balu mós tauk keta halo ba mate tiha mak foin lista taka sai, ne’ebé situasaun ida ne’e importante tebes maibé todan mós iha.” Hatutan PACCLN
Nia mós akresenta katak ko’alia kona-ba pensaun nomos kona-ba osan ema hotu hakarak atu foti osan maibé tenki unidade hodi foti desizaun bazeia ba lei.
“Ha’u hatene Problema iha, ne’ebé ita rezolve ba la bele dalan ikus ita lori ba tribunal ida ne’e mak ita halo, mais kestaun mak ne’e reprezentante iha munisípiu tun ba halo verifikasaun dadus, ita hotu tenke tuba rai metin unidade ida ne’e mak importante funu ne’e ita mak halo, tanba balu iha nia hanoin dehan sira mak halo funu, depois ita haree saida mak sei mosu.” Nia akresenta
Iha fatin hanesan Diretór Nasional Pensaun no Subvensaun Manuel Araújo dos Santos hateten, reuniaun ne’e hanesan momentu ikus hodi hakotu rejistu veteranu 2009 nian tan ne’e nia husu ba konsellu Kombatente munisipais sira atu atensaun.
“Iha ta-boot sira-nia oin ita tenke legaliza para depois konforme periodu sira ne’ebé lei hateten ita tenke publika iha dia 15 de Janeiru para depois periodu ne’ebé dekretu lei obriga, ita sei ba prosesu direitu primeiru iha dezembru tinan ida ne’e, se ita la konsege publika signifika katak ita la konsege hakur periodu lei no dekretu lei sira hateten.” Dehan Diretór Nasional Pensaun no Subvensaun, Manuel Araújo dos Santos
Enkuantu iha asina dadus dijitais ne’e Munisípiu Liquiça iha Postu-Administrativu 3, ki’ik liu iha de’it 15 asinatura kompara ho Munisípiu 12 ne’ebé ho dadus barak liu por-volta de 260 asinatura liu.
Entretantu depois de asina dadus dijitais, sei iha sesaun konferénsia de imprensa husi Ministériu ba Asuntu Kombatente Libertasaun Nasional, Sekretáriu Estadu ba Asuntu Veteranu no Konsellu ba Kombatente Libertasaun Nasionál inklui reprezentante Veteranu sira iha Nasionál no husi Munisípiu.
Reportajen : Estefania
Foto : Estefania