Dili, 05 Fevereiru 2026 (Média Democracia) – Eis Antigu Prezidente RTTL.EP hamutuk ho nia advogadu realiza konferensia imprensa kona-ba kazu ezonerasaun laho kauza justa ne’ebé Konsellu Ministru determina tuir rezolusaun aprova iha loron 09 fulan janeiru 2029. Konferensia refere hala’o iha Asosiasaun HAK Farol Dili Tersa semana ne’e.
Porta-voz Gil da Costa Naldo Rei hateten, kna’ar nu’udar Prezidente Konsellu Administrasaun Rádio e Televisão de Timor-Leste durante mandatu VII Governu konstitusional hahú ukun iha loron 15 fulan setembru 2017. Tuir kontratu asina iha 01 fulan fevereiru 2018 ho Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál iha VII Governu, nune’e loron servisu ikus liu iha 31 fulan janeiru 2022.
“Ha’u hahú mandatu Orsamentu Jerál Estadu laiha no funsionáriu hotu-hotu RTTL.EP nian simu saláriu husi transferénsia públika mai husi orsamentu duodésimu ne’ebé jere husi VII Governu. Molok VII Governu ramata ukun, transferénsia públika ba pagamentu saláriu sira ba fulan jullu 2018 tama tiha ona iha konta bankária RTTL, E.P.” Dehan Porta-voz Gil da Costa Naldo Rei
Porta-voz hatutan, bainhira VIII Governu hahú ukun iha 22 Juñu 2018 hafoin eleisaun antesipada, RTTL tama ba tutela Sr. Merício Juvinal dos Reis “Akara” nian, nu’udar Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál. RTTL, E.P hasoru difikuldade finanseira no presaun oioin husi membru Governu ida ne’e nomos husi Ministru Reforma Lejislativa no Asuntu Parlamentar, Sr. Fidelis Manuel Leite Magalhães.
“Ha’u no funsionáriu permanente no kontratadu hotu, ami kontinua hala’o programas no atividades RTTL, E.P. nian, ho pasiénsia no étika profisionál. Husi fulan agostu 2018, Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosial Sr Mericio. Ministru Reforma Lejislativa no Asuntus Parlamentares Sr. Fidelis lakohi duni halo transferénsia públika ba RTTL, E.P. Dalabarak ha’u halo karta pedidu maibé sira nunka aprova, entaun ami konvoka reuniaun ho membru sira hodi aprova selu saláriu ba funsionáriu sira ho osan publisidade ne’ebé tama ba konta RTTL, E.P.” Hatutan Porta-voz
Porta-voz deklara, funsionáriu sira hala’o ona sira-nia kna’ar no sira tenke simu osan tuir kontratu ne’ebé asina ona ho Prezidente sesante RTTL, E.P, Sra Milena Abrantes iha VI Governu konstitusionál nia okos.
“Ho intensaun ne’e atu hasai ha’u husi kargu, VIII Governu nomeia Sr. Francisco da Silva Gari, iha altura ne’ebá, asesor ba Sekretáriu Estadu Komunisaun Sosial, Sr. Merício Akara, hodi halo auditoria ba RTTL, E.P. la aprezenta rezultadu auditoria ho faktu ka fundamentu jurídiku ne’ebé de’it, Konsellu Ministrus deside ezonera ha’u iha loron 09 fulan janeiru 2019 no nomeia kedas Sr. Francisco da Silva Gari mak sai fali Prezidente RTTL, E.P. hodi troka ha’u.” Porta-voz deklara
Porta-voz relata, desde VIII Governu hahú ukun, husi agostu 2018 to’o fulan janeiru 2019, sira nunka halo transferénsia públika ba RTTL, E.P, to’o ezonera nia kna’ar Prezidente RTTL E.P iha loron 9 fulan janeiru 2019.
“Konsellu Ministrus la konsidera ha’u-nia direitu ba defende-an hasoru alegasaun falsa sira no ha’u-nia direitu atu kontinua servisu nu’udar sidadaun Timoroan ida ho kualifikasaun komprovada iha área média, iha esperiénsia nu’udar Diretór no Jestór no komprova ona iha prátika, ha’u iha kompeténsia profisionál atu halo jestaun di’ak, tuir lei RDTL no estatutus RTTL, E.P. haruka. Ha’u konsidera desizaun hatún husi Konsellu Ministrus ne’e la justa, ha’u husu ajuda husi firma advogadus “Da Silva Teixeira & Associados, Lda.” hodi hatama keixa hasoru VIII Governu konstitusionál iha Tribunál Dili, iha revereiru 2019.” Relata Porta-voz Gil da Costa Naldo Rei
Porta-voz informa Tribunál Dili no Tribunál Rekursu lori tempu kleur hodi hakotu kazu ne’e maibé agradese tebes tanba foti desizaun ho imparsialidade tomak. Prosesu alegasoins no julgamentu hodi koleta no analiza evidensia no depoimentu sira husi sásin kredível sira, ne’e duni han tempu kleur.
“Desizaun Konsellu Ministrus hodi ezonera ha’u husi kargu Prezidente RTTL E.P, ha’u hasoru susar no sente prejudikadu tebes iha ha’u-nia vida profisionál durante tinan hitu, maibé justisa hatuur ona. Ha’u sente kontenti tanba desizaun Tribunál bele fanu ukun-nain sira atu labele halo dezisaun tuir sira-nia hakarak de’it. Maibé halo servisu hotu tenke iha responsabilidade hodi konsidera no garante ema seluk nia direitu bazeia ba lei no regulamentu ne’ebé vigora iha ita-nia rai Timor-Leste.” Informa Porta-voz Gil da Costa Naldo Rei
Porta-voz salienta, kontenti tebes tanba justisa aplika duni, inklui ba Governante sira. Akórdaun ida ne’e fó mós avizu ba ukun-nain sira katak sira mak iha podér no sira mak bele halo desizaun ba ema hotu tuir sira-nia hakarak de’it.
“Ha’u kontenti tanba tribunál halo justisa tuir duni faktus provadus kona-ba violasaun ba ha’u-nia direitu nu’udar sidadaun no ema profisionál média nian. Ezonerasaun dezumana ne’e halo ho manobra oioin ho objetivu politiku atu hase’es ema ho kór polítika oin seluk. Ha’u hakarak deklara ba públiku katak justisa mak dalan loos liu atu hetan lia-loos. Maski prosesu la’o neineik maibé lia-loos sempre manán, Timor-Leste hamriik tuir duni regras Estadu Direitu nian, ne’ebé define iha Konstituisaun RDTL.” Salienta Porta-voz Gil da Costa Naldo Rei
Nia subliña, Tribunál Dili hatún tiha ona desizaun loos hasoru desizaun sala ida husi Governu Timor-Leste, IX Governu halo rekursu ba Tribunál Rekursu. Maibé, iha loron 9 outubru 2025, Tribunál Rekursu hakotu prosesu ne’e ho akórdaun ida hasoru desizaun sala Governu nian.
Esplika liután liuhusi akórdaun ne’e Tribunál Rekursu deside kondena Estadu Timor-Leste no ezije selu kompensasaun ho pagamentu tipu oin rua 1. Selu saláriu korrespondente ba periodu entre 16.01.2019 nо 01.02.2022, katak tinan tolu no fulan ida ho montante totál USD 68.094.00 nomos juru sira ho taxa legál 6%, hahú sura husi data sitasaun to’o loron pagamentu. 2. Selu mós montante USD 2.000.00 ba prejuízu naun patrimoniál nomos taxa legál jurus 6%, hahú sura husi data sitasaun to’o loron pagamentu.
Reportajen : Nelfiano
Foto : Nelfiano
