INDDICA-UNICEF Hala’o Eventu ba Konsulta Nasional

Dili, 11 Juñu 2025 (Média Democracia) – Institutu para a Defesa dos Direitos da Criança (sigla português INDDICA) servisu hamutuk ho UNICEF iha Timor-Leste Leste hala’o eventu konsulta nasional ba implementasaun planu asaun regional ASEAN ho tema “Eliminasaun violensia hasoru labarik no dezenvolvimento planu asaun regional, tuir mai no kapitulu komun kona-ba violensia hasoru labarik no hasoru feto.” Eventu konsulta nasional ne’e hala’o iha salaun Maubara room, Timor Plaza Dili, Tersa Feira semana ne’e.

Iha entrevista ho Prezidente INDDICA, Dinorah Granadeiro hateten, atividade ohin loron nian  atu halo konsultasaun ho entidade parte Governu nomos Sosiedade Sivil liga ho preparasaun hakerek planu asaun nasional hapara Violênsia ho Labarik.

“Ita iha hela prosesu adere ba membru ASEAN nian maibé ita hetan konsiderasaun husi ASEAN ISWX atu bele kontribui mós ita-nia hanoin ho mekanismu sira ne’ebé ita kria ona iha Timor-Leste hodi hakotu Violensia hasoru labarik.” Dehan Prezidente INDDICA Dinorah Granadeiro

Oportunidade ida ne’e mós hakarak halibur informasaun nomos hahu hakerek ona planu nasional ba hakotu Violensia hasoru labarik, tanba iha Timor iha komitmentu ne’ebé sei lori hanesan Estadu Timor hato’o iha Enkontru Autonivel iha GOGOTA iha tinan kotuk ba.

“Iha komitmentu sira ne’e foka liu oinsa kria mekanismu sira, hodi bele hapara Violensia hasoru labarik iha Timor-Leste. Husi komitmentu ne’e iha mós komitmentu ne’ebé liga ba oinsá mak atu hapara Violensia Online ba labarik sira iha Timor. Iha ha’u nia diskursu ha’u ko’alia katak, maske seidauk iha kazu barak maibé iha ona kazu balun ne’ebé ita foti asaun hasoru liga ho avizu online ba iha ita-nia alin sira.” Hatutan Prezidente INDDICA Dinorah Granadeiro

Kazu Violensia hasoru labarik iha Timor-Leste ne’e aas tebes dadus ne’ebé hetan husi polisia liu-liu iha VPU mai hatudu katak, Violensia hasoru labarik ne’e tantu Violensia Fisiku, Violensia seksual, Violensia Fisikoligia, barak liu ne’e Violensia Fisiku ho violensia seksual ne’ebé aas iha Timor.

“INDICA la atende kazu sira hanesan ne’e maibé INDICA rasik mós kadavez simu keixa iha tinan ida kotuk to’o ohin simu kazu ba Violensia hasoru labarik, ne’e INDICA simu kazu hamutuk 10, maibé keixa barak liu ne’e iha VPU. Ami simu kazu ne’e ami refere kedas tanba INDICA lahalo atendementu ba kazu maibé ami nakloke banhira iha vitima nia familia sira mai hato’o keixa, ami refere kedas kazu ne’e ba iha Ministériu Sosial liu-liu ba iha Ofisial Funsaun Labarik, tuir Lei protesaun labarik no joven iha perigu pessoal ne’ebé responsável ba kazu violensia hasoru labarik maka MSSI.” Informa Prezidente INDDICA

Nia reafirma INDICA simu kazu barak liu mak kazu sira ne’ebé abandona liga ho kazu direitu patlinear maibé kazu barak liu mai INDICA ne’e Prosesu mediasaun de’it, tanba INDDICA la atende ba kazu sira ne’e, maibé INDDICA fó ba iha parte relevante sira bele halo atendementu ba kazu refere.

Hatutan husi reprezentante UNICEF iha Timor-Leste Patrizia DiGiovanni hateten, priviléjiu boot ida tanba bele mai partisipa iha Konsulta Nasionál refere, ne’ebé halibur autór xave sira husi Governu tomak, Sosiedade Sivil, no parseiru dezenvolvimentu sira hodi reflete kona-ba oinsá bele hametin esforsu koletivu sira hodi proteje labarik sira, tantu offline no online.

“Lori UNICEF Timor-Leste nia naran, ha’u hakarak kongratula Governu Timor-Leste, liuhusi INDDICA, no Pontu Fokál ASEAN ACWC, tanba organiza no sai uma-na’in ba konsultasaun importante ida-ne’e. Ha’u mós kongratula Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI) no Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTC) ba sira-nia lideransa no envolvimentu ativu iha prosesu konvokasaun konsulta ida-ne’e, neʼebé sei loke dalan ba avaliasaun no dezenvolvimentu polítika iha futuru” Dehan reprezentante UNICEF iha Timor-Leste Patrizia DiGiovanni

Nia hatutan, Konsultasaun ne’e hanesan pasu xave ida iha Timor-Leste nia kontribuisaun ba Revizaun Termu Finál ba Planu Asaun Rejionál sira ASEAN nian kona-ba Eliminasaun Violénsia Hasoru Labarik (RPA EVAC sigla Ingles) no kona-ba Protesaun ba Labarik sira husi Esplorasaun no Abuzu Online (RPA COEA sigla Ingles). Ida-ne’e mosu mós iha momentu istóriku ida, bainhira Timor-Leste prepara atu sai membru kompletu ASEAN nian iha fulan Outubru mai, ne’e marka ida ne’ebé sei hametin liután kolaborasaun rejionál kona-ba protesaun labarik nian.

“Nu’udar membru ASEAN ne’ebé sei mai konsultasaun ida ne’e fornese liña baze importante kona-ba situasaun no progresu kona-ba hakotu violénsia hasoru labarik no proteje labarik online. Ida ne’e bele uza atu informa tantu planeamentu nasionál no rejionál atu hakotu violénsia hasoru labarik sira, inklui online.” Hatutan reprezentante UNICEF iha Timor-Leste

UNICEF sente orgullu hodi apoia prosesu ida ne’e, teknikamente no finanseiramente. Iha Governu no parseiru sira seluk, tanba sira serbisu iha Timor-Leste foka liubá hametin sistema nasional protesaun labarik nian. sira mós serbisu besik ho parseiru sira atu rezolve risku sira ne’ebé mosu, inklui sira ne’ebé iha espasu dijitál, no atu asegura katak direitu labarik sira nian hetan protesaun iha ambiente hotu-hotu.

“Ami hetan enkorajamentu liuliu katak konsulta dedikadu ida ho labarik no foin-sa’e sira, ne’ebé sei organiza husi INDDICA, ajenda ona atu hala’o ketak. UNICEF haksolok atu apoia prosesu importante ida ne’e, tanba ita hatene katak sira mak envolve liu ho plataforma online.” Informa reprezentante UNICEF iha Timor-Leste

Nu’udar Pais Pioneiru iha Parseria Globál atu hakotu Violénsia Hasoru Labarik, Timor-Leste hatudu ona kompromisu maka’as atu hakotu violénsia iha ninia forma hotu. Dezenvolvimentu Planu Asaun Nasionál atu Hakotu Violénsia Hasoru Labarik, ne’ebé informa husi diskusaun sira ohin nian no konsulta ba foin-sa’e sira ne’ebé sei mai, sei sai pasu boot ida ba oin.

Mai ita uza oportunidade ida-ne’e atu rona, atu aprende, no atu atua hamutuk. Hanoin no rekomendasaun sira ne’ebé mosu ohin loron sei la’os de’it forma estratéjia nasionál sira maibé sei kontribui mós ba planu no estratéjia rejionál sira. UNICEF nafatin komprometidu atu la’o viajen hamutuk ho ita-boot sira ba futuru ida, iha ne’ebé labarik ida-idak iha Timor-Leste seguru, iha kbiit, no bele alkansa sira-nia potensiál tomak.

Atu esplika kle’an liután katak seminariu ida ne’e organiza husi INDDICA no hetan partisipasaun husi organizasaun internasional sira nomós hetan partisipante masimu husi organizasaun nasional sira ne’ebé haree kona-ba asuntu labarik sira, Sosiedade Sivíl, inklui jornalista sira.

Reportajen : Domingas

Foto : Domingas

Tinggalkan Balasan

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *