Aileu, 02 Fevereiru 2026 (Média Democracia) – FALINTIL Forsa Defeza Timor-Leste ofisialmente entrega “Uma ba esperansa” ba Faluk Maria Perreira iha Aldeia Kotbauru Suku Seloi Malere, Munisípiu Aileu.
Uma ba Esperansa ne’e hahú konstrui iha loron 01 fulan Agostu 2025 ne’ebé hetan fundus husi F-FDTL ho total $15,000.00 Dolar Amerikanu, uma refere konstroi husi Ekipa Unidade Enjeñaria F-FDTL ho medida 9×12, kuartu 3, varanda, sala vizita inklui haris fatin.
Reprezentante Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada Tenente Jenerál Domingos Raul “Falur Rate Laek, Koronel Alberto dos Santos hateten, entrega uma ne’e hanesan parte ida husi programa solidariedade sosial F-FDTL atu ajuda família sira ne’ebé presiza liu. Inisiativa ne’e mós reflete espiritu transformasaun FALINTIL ba dala 25 husi forsa luta ba Instituisaun defende nasaun no servisu ba povu.
“Ohin, iha Baucau no Aileu, ita inaugura la’os de’it infraestrutura fizika, maibé ita inaugura marku dignidade umana nian. “Uma ba Esperansa” enkarna vizaun Forsa Armada modernu ne’ebé komprende katak Defeza Nasionál labele haketak husi Seguransa umana.” Dehan Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada Tenente Jenerál Domingos Raul “Falur Rate Laek, ne’ebé reprezenta husi Koronel Alberto dos Santos iha Aldeia Kotbauru suku seloi malere Domingo (01/02)
Iha diskursu hateten, misaun primária F-FDTL nian, defeza intranjizente ba soberania nian, komplementa, iha aktu ida-ne’e ho ita-nia vokasaun ba servisu públiku iha tempu paz.
“Obra sira ne’ebé harii ho kosar no kompeténsia téknika husi ita-nia militár sira no materializa ho apoiu indispensável husi Ministériu Defeza, hatudu katak farda kamufladu mak símbolu protesaun no refújiu ba sira ne’ebé vulnerável.” Hatutan Koronel Alberto dos Santos
Koronel Alberto dos Santos haktuir, ita fó onra no atualiza iha-ne’e valór sagradu sira FALINTIL nian.
“Se uluk ita-nia misaun mak atu liberta Rai-Doben liuhusi kilat, ohin loron ita-nia misaun mós atu liberta ita-nia maluk sidadaun sira husi solidariedade no enjeñaria militár. Kontextu muda ona, maibé prinsipiu “Servi Povu” sai nafatin ita-nia bússola morál.” Afirma Xefe Estadu Maior F-FDTL liuhusi Koronel Alberto dos Santos
Koperasaun Sivil-Militár nia exelénsia, halibur dixiplina no kapasidade lojistika Forsa Armada nian ba nesesidade loloos populasaun nian, hametin lasu neʼebé labele kotu entre Populasaun ho Instituisaun Defeza.
“Pesoál militár sira hotu ne’ebé hala’o serbisu ida-ne’e, ita-boot sira nia esforsu harii uma no hametin konfiansa ba Instituisaun, ita sei kontinua servisu ho rigór no umanizmu, hodi garante katak, iha ita-nia protesaun, laiha ema ida maka ita husik hela ba kotuk.” Subliña Koronel Alberto dos Santos
Iha fatin hanesan, Prezidente Autoridade Munisipiu Aileu, João Bosco dos Santos hateten, uma ne’ebé konstrui husi F-FDTL hanesan parte kontribuisaun ida hodi ajuda Governu lokal.
“Maske ho sira nia osamentu naton no sira nia difikuldade barak, mais sira bele poupa osan sira ne’e hodi konstrui no haree buat ne’ebé Governu infrenta.” Dehan Prezidente Autoridade Munisípiu Aileu João Bosco dos Santos
Prezidente Aileu ne’e hatutan, hanesan Prezidente Autoridade Munisípiu Aileu agradese ba F-FDTL bele tulun ona Governu lokal, tanba harii uma ba ema vulneravel, tuir lolos Governu lokal nia kompotensia, maibé haree mós ba orsamentu ne’ebé mínimu, maibé parte F-FDTL tulun ona hodi bele oferese ba faluk Maria Pereira.
Ho nune’e, Xefe Suku Seloi Malere Antonio dos Santos Loco mós rekoñese katak, durante ne’e faluk Maria hela iha uma refere desde tinan 1999 ho kondisaun ne’ebe ladi’ak kalen aat no ai-rin lahuk hotu.
“Antes ne’e Xefe Suku sesante sira propoin ona uma UKL ba Señora Maria, maibé ferik ne’e la hetan, ha’u buka meius balun la hetan, maibé deripenti mensagem balun ne’ebé hato’o husi Administrador Postu no Ekipa Enjeneria F-FDTL, hodi haree kondisaun fatin refere, nune’e ekipa rekoñese katak fatin ne’e presiza duni konstrui.” Dehan Xefe Suku Antonio
Faluk Maria Pereira senti haksolok, tanba hetan uma dignu ne’ebé oferese husi F-FDTL hodi bele tulun nia hamahon-aan iha uma refere, tanba durante tinan barak nia laran nia hela iha uma ida ne’ebé ho kondisaun udan ben tama.
“Ha’u kontente tebes tanba F-FDTL iha inisiativa di’ak tebes hodi konstrui ha’u nia uma. Durante tinan barak nia laran ha’u hela de’it iha uma simples no kalen mós kuak, to momentu udan tun be’e tama de’it.” Espresa Faluk Maria Pereira
Maria perreira konta, antes ne’e uma ne’ebé nia hela kondisaun aat tebes, nia ho nia beioan mak hela iha uma refere, maske udan tun tama hela ba uma laran, maibé nia ho nia beioan nafatin hela iha laran, tanba la iha tan fatin seluk atu hamahan-an ba, maibé ohin loron sira bele hetan ona uma ne’ebé seguru ho dignu hodi garantia sira la kona udan.
“Uma uluk ne’e taka ho kalen, maibé ai-rin mak lahuk hela, ha’u atu ba tesi ai hodi halo fali mós ladi’ak, nune’e ha’u husu agradese ba F-FDTL iha inisiativa di’ak ida ne’e, hodi konstrui hikas ha’u nia uma sai di’ak. Ohin loron ha’u kontente tebes tanba bele hela ona iha uma di’ak ida ne’e.” deklara Faluk Maria Pereira
Enkuantu uma ne’ebé konstrui husi Komando FALINTIL – Forsa Defesa Timor-Leste (F-FDTL) ne’e parte ida husi planu no programa konstrusaun uma 50 ba família vulnerável inisia iha ámbitu komemorasaun aniversáriu loron FALINTIL ba dala 50. Maibé tanba limitasaun tempu no kondisaun teknika sira, nune’e entrega uma sira hadia ne’e ba fali iha ámbitu aniversáriu transformasaun FALINTIL ba F-FDTL, ne’ebé sei komemora iha 2 Fevereiru 2026.
Reportajen : Estefania
Foto : Estefania
