Dili, 02 Fevereiru 2026 (Média Democracia) – Komando FALINTIL – Forsa Defesa Timor Leste (F-FDTL) halo enseramentu kursu formasaun kapitaun, formasaun refere iha membru kapitaun F-FDTL nain 25 ne’ebé notável reflete sira nia kompromisu, disiplina no dedikasaun ba rai doben Timor Leste (TL).
Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada (XEMGFA), Tenente Jenerál Domingos Raul “Falur Rate Laek” ho satisfasaun no orgulhu ba kapitaun nain 25 sira ne’ebé marka prezensa iha serimónia graduasaun ba Kursu Promosaun Kapitaun, momentu ne’ebé reprezenta marku desizivu iha progresaun kareira sira pesoál military sira nian no iha konsolidasaun institusionál F-FDTL nian.
“Ha’u hakarak kongratula Tenente ruanulu-resin-lima (mane ruanulu-resin-haat no feto ida) ne’ebé kompleta kursu ezijente ida-ne’e ho exelênsia no distinsaun. Ita-boot sira nia realizasaun ne’ebé notável reflete ita-boot sira nia kompromisu, dixiplina, no dedikasaun ba ita nia rai-doben. Ita-boot sira hatudu ona katak iha abilidade tékniku, tátiku no lideransa ne’ebé nesesáriu atu asume responsabilidade adisionál ne’ebé maka postu Kapitaun nian sei atribui ba ita-boot sira.” Dehan Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada, Tenente Jenerál Domingos Raul “Falur Rate Laek” ba jornalista sira liuhusi nia deskursu iha CICNL, Sesta-feira (30/01/2026)
Jeneral Domingos hatutan, serimónia enseramentu ida-ne’e simboliza materializasaun Estatutu Militár F-FDTL nian, partikularmente kona-ba reforma no rezerva, instrumentu fundamentál atu garante sustentabilidade no renovasaun jerasionál ba Forsa Armada sira.
“Ita implementa hela sistema progresaun karreira bazeia ba méritu, kompeténsia, no kumprimentu rigorozu ba knaar sira, hodi garante katak membru militár ida-idak serbí nasaun iha sira-nia área espesifika, nune’e kontribui ba profisionalizasaun no modernizasaun F-FDTL nian.” Hatutan Xefe Estadu Maior
Xefe Estadu Maior subliña, Kapitaun nia pozisaun reprezenta pontu virajen importante iha kareira militár sira laos de’it atu sai ezekutór no sai komandante iha nivel tátiku, responsavel mós ba lidera pelotaun no kompañia, treinu nia subordinadu sira, no ezekuta misaun operasionál sira ne’ebé kompleksu sira sei sai hanesan fundamentu ba sira nia unidade, ligasaun vital entre pensamentu estratéjiku no asaun iha terenu.
“Dezafiu seguransa rejionál sira iha sékulu 21 iha aspetu oioin no mudansa konstante, ameasa asimétriku sira, krime transnasionál, mudansa klimátika ne’ebé fó impaktu ba seguransa umana, ameasa sibernétika, no nesesidade ba kooperasaun rejionál no internasionál. Ita-nia pozisaun jeográfika no istória resente impoin mai ita vijilánsia konstante no prontidaun operasionál ne’ebé tenke firme.” Subliña Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada, Tenente Jenerál Domingos Raul “Falur Rate Laek”
Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada informa, iha nível nasionál hasoru dezafiu sira ne’ebé la menus signifikativu, protesaun ba soberania territoriál, apoiu ba Autoridade Sivil sira iha situasaun emerjénsia, kontribuisaun ba dezenvolvimentu nasionál, no manutensaun ba pás no estabilidade ne’ebé povu Timoroan serbisu maka’as tebes atu alkansa.
“Ha’u labele subar faktu katak, ita-boot sira sei hala’o kna’ar iha kontestu limitasaun materiál no lojístika. Ita-nia Forsa Armada hasoru limitasaun iha ekipamentu, meius, no rekursu ne’ebé sai realidade ne’ebé ita hotu hatene. Maibé, istória militár hanorin ita katak funu sira la’ós manán de’it ho superioridade materiál, maibé liuliu ho kualidade umana, lideransa ne’ebé inspira, kriatividade tátika, no reziliénsia.” Informa Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada, Tenente Jenerál Domingos Raul “Falur Rate Laek”
Maiór Jenerál afirma tan katak, konfiansa tomak iha F-FDTL mak sira nia abilidade atu sai reziliente hasoru adversidade, atu transforma difikuldade sira ba oportunidade, no atu mantein moral no espíritu luta nian husi unidade, maski iha sirkunstánsia ne’ebé dezafiante liu.
Nu’udar Kapitaun, iha responsabilidade adisionál atu influensia ho pozitivu subordinadu, mantein no hametin lealdade ba rai-doben, dixiplina militár, no koezaun husi fileira sira.
“Labele haluha katak F-FDTL nia abut iha FALINTIL, legadu ida ne’ebé husik hela mai ita valór folin-laek, sakrifisiu ba liberdade, korajen hasoru adversidade, lealdade ba kauza justa, no kbiit atu manán hasoru dezafiu hotu-hotu. Kombatente FALINTIL nia kualidade pesoál sira-ne’e tenke inspira nafatin imi ida-idak. Ita-boot sira lori la’ós de’it patente iha ita-boot sira-nia kabas, maibé mós responsabilidade atu fó onra ba memória sira ne’ebé fó buat hotu ba independénsia Timor Leste nian.” Afirma Tenente Jenerál Domingos Raul “Falur Rate Laek”
Iha fatin hanesan, Formada Leandra F. Gonzaga, agradese boot ba prezensa iha serimónia simples ida ne’ebé hatudu kompromisu ho formasaun no futuru FALINTIL–Forças Defeza Timor-Leste (F-FDTL).
“Ohin, loron ida ne’ebé signifikadu boot tebes ba ha’u no ba ha’u nia Kamarada sira hotu, tanba ami hotu remata ona kursu formasaun ba Kapitaun no Primeiru-Tenente, ho Orgullu ba dezafiu sira hotu ne’ebé ita hasoru ona, agradese ba buat hotu nebé ita moris hamutuk to’o ohin loron no responsabilidade ba susesu dezafiu sira nebé sei mai.” Dehan Formanda Leandra
Esplika tan katak, Profisionalizasaun ba Forsa Armada la signifika atu abandona valór fundamentál sira-ne’e iha kontráriu, signifika integra sira iha estrutura modernu, dixiplinadu, no téknikamente kompetente.
Reportajen : Estefania
Foto : Media F-FDTL
