Metinaro, 24 Abril 2026 (Media Democracia)- Membru F-FDTL na’in 41 termina kursu programa lian ingles nivel 5 no 6 iha English Language Training Facility (ELTF) Metinaro.
Reprezentante Xefe Estadu Maior Forsa Armada, Coronel Guido de Oliveira hatete, dadaun ne’e estudante hamutuk 97 pessoas maka frekuenta hela kursu lian Inglesh iha Metinaro, ne’ebé husi numeru ne’e, estudante hamutuk 41 mak gradua iha termu ida ne’e.
“Estudante graduadu sira ne’e kompostu husi 11 pessoas iha nivél 5 no estudante 14 pessoas husi nivél 6, inklui estudantes 12 pessoas iha nivél 5 ne’ebe mai husi Komponente Naval nian. Numeru sira ne’ebe deskreve iha leten ne’e la’os de’it estatistika, maibe reprezenta esforsu, disciplina, korajen no vontade diak hodi hadia ka kapasita aan.” Hatete Xefe Estadu Maior Forsa Armada ne’ebé reprezenta husi Coronel Guido de Oliveira liuhusi nia diskursu iha Metinaro kinta ne’e (23/04)
Coronel Guido afirma, processu no progresu treinamentu kona-ba lian Inglesh nian iha termu ida ne’e lao diak tebes liu husi kooperasaun ne’ebe forte no esforsu koletivu oi-oin entre DCP-Australia no FALINTIL-FDTL.
“Bele dehan DCP-Australia nu’udar parseiru importante ida ne’ebe fó kontribuisaun makás ba fortalesimentu programa treinamentu lian Inglesh nian no loke oportunidades barak ba membru FALINTIL-FDTL sira.” Nia haktuir
Reprezentante Xefe Estadu Maior ne’e afirma katak, ba futuru sei realiza tan kursu lian Inglesh iha klase avanxadu iha nivél séte (7º) iha turnu sira tuir mai.
“Ho objetivu atu bele hasa’e kapasidade estudante ka membru militar sira nian hodi responde diak liu-tan ba treinamentu no kursu iha nivél internasional sira iha diaspora. Para além de ida ne’e, iha termu tuir mai mós sei estabelece programa kona ba treinamentu professores nian.” Dehan Coronel Guido
Oliveira hatete, programa ida ne’e ho objetivu, atu produse professores foun hodi nune’e bele responde ba iha faltas ba manorin nain sira. Atividade treinamentu ba professores ida ne’e nudar passu importante ida atu hari kapasidade interna hodi garante sustentabilidade ba programa treinamentu nian.
Lori Chefe do Estado Maior General das FALINTIL-FDTL hato’o agradese ba apoiu sira ne’ebe oferece husi Forca Defesa Australia nian liu husi DCP-Australia ba iha programa no atividade treinamentu lian Inglesh nian.
“Partikularmente agradece wain ba Oficial Komandu Major Andrew Flannagan, Tamba ho ninian serbisu makás no dedikasaun, bele suporta ona kursu ka treinamentu iha ne’e. Agradece wain mós ba professores husi institutu LELI, ho sira nian apoiu kona ba oinsa maka dezenu kurikulu no kontribuisaun direta iha hanorin inklui orienta estudante sira durante programa ida ne’e lao.” Nia dehan
Iha biban ne’e, Asistente Adidu Defesa Australianu, Tenente Coronel Philip Butt haktuir, Timor-Leste foin daudaun tama ona ba ASEAN, tanba lian Ingles mak lian ofisial ba ASEAN, parceria entre F-FDTL no DCP.
“Programa Lian Ingles sai baze importante ba partisipasaun Timor-Leste iha inisiativa ASEAN sira, iha save pilár importante ida iha ASEAN nian mak, membru sira tenke dezenvolve kooperasaun iha edukasaun no aprendizajen durante moris tomak atu hametin komunidade ASEAN, Ita bele haree ida ne’e loroloron iha kampus lima neʼebé halo parte husi Programa Lian Ingles.” Dehan Tanente Koronel Philip
Di’ak tebes atu haree militar Timor-oan no Austrália servisu hamutuk, fahe sira-nia paixaun atu dezenvolve lian Ingles, ne’ebé Parseria ida ne’e hala’o ona tinan rua-nulu resin.
Nia dehan tinan ne’e, soldadu Timor-oan sira sei viajen ba kursu internasional sira, uza sira-nia abilidade lian Ingles iha konferensia Nasoens Unidas, kursu engenharia, maritimu, Defence International Training Centre, no kursu promosaun iha Austrália.
“Agora daudaun, iha soldadu Timor-oan nain neen ne’ebé estuda iha Royal Military College Duntroon, númeru boot liu hotu. Sira hotu ne’e mak graduadu husi Programa Lian Ingles.” Nia haktuir
Tanba ne’e, di’ak tebes atu haree preparasaun klase ba Royal Military College Duntroon hahú iha termu ida ne’e. Parabéns ba professora Maria, ne’ebé mak graduadu husi RMC-D iha 2025, no estudante sira hotu ne’ebé servisu maka’as.
Nune’e iha tinan ikus 2025, Estadu Unidus Amerikanu husu DCP-TL atu responsabiliza treinamentu lian Ingles ba pessoal Komponente Aérea iha Aeroportu Internasionál Presidente Nicolau Lobato ne’ebé treinamentu ne’e hahú iha Janeiru tinan ida ne’e, no hau kontente atu hato’o katak ema nain sanulu sei remata kursu Level um (1) iha loron aban.
Programa Lian Ingles iha Metinaro halo ona Maintenance Clinic atu ajuda pessoal kontinua dezenvolve sira-nia lian Ingles.
“Klinika ida ne’e aberta ba ema hotu, no sira bele mai bainhira de’it. Hau mos kontente atu hato’o katak Maintenance Clinic ba Komponente Terrestre sei hahú iha Baucau iha Termu Rua.” Nia informa
Tanba ne’e, Austrália kontinua kompromete atu suporta F-FDTL no Ministériu Defeza atu buka oportunidade atu aprende lian Ingles iha Timor no rai liur, daudaun ne’e DCP suporta besik ema 100 atu aprende lian Ingles part-time iha LELI.
Reportájen: Estefania Cardoso
Foto: Estefania Cardoso
