Dili, 24 Jullu 2026 (Media Democracia)- Sidadaun ida hato’o pedidu provídensia kautelár ba Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID) hasoru Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada (XEMGFA), Tenente Jenerál Domingos Raul “Falur Rate”, relasiona ho kumpre no venda rai ida iha Hera, Postu Administrativu Kristu Rei, Munisípiu Díli.
Nune’e, Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID) emite sitasaun ba mandatáriu Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada (XEMGFA), Tenente Jenerál Domingos Raul “Falur Rate Laek” atu, iha prazu loron 10 konta husi data simu sitasaun, hato’o kontestasaun ba pedidu provídensia kautelár, tuir dispozisaun legal no prosedimentu sivil ne’ebé vigora.
Nune’e, iha sesta-feira (24/07), mandatáriu Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada (XEMGFA), Tenente Jenerál Domingos Raul “Falur Rate” da Costa, submete ona kontestasaun ba Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID), hodi responde pedidu provídensia kautelár ne’ebé sidadaun ida hato’o iha âmbitu prosesu sivíl refere.
Mandatáriu Celestino Guterres, hatete ohin hamutuk ho ekipa husi Kuartel Jenerál F-FDTL, liuhusi Seksaun Justisa no Relasaun Públika, hetan delegasaun husi Tenente Jeneral Falur Rate Laek iha kazu sivil ida, ne’ebé sidadaun rua maka hato’o reklamasaun (claim) katak hatama prosesu providensia kautelar hasoru Tenente Jeneral kona-ba rai ida iha Hera.
“Tuir loloos Tenente Jeneral ema inosente la hatene buat ida, tanba nia la’os parte husi rai ne’e, la halo kompra no venda ruma kona-ba rai ne’e, ema seluk tiha maka halo kompra e venda. Ho ida ne’e mandatariu hatama kontestasaun ida ba iha Tribunal”. Mandatariu Celestinho Guterres hateten ba Jornalista sira iha TJPID, sesta (24/07).
Nia esplika, sidadaun nain-rua, liuhusi nia advogadu, hato’o pedidu provídensia kautelár hasoru Tenente Jenerál Falur Rate Laek, tanba ne’e, nia simu delegasaun atu sai nu’udar mandatáriu legal ba Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada (XEMGFA) no, tuir prazu ne’ebé determina, halo kontestasaun loron 10 submete ba Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID).
“Tanba ne’e ohin hanesan loron ikus ba prazu ne’ebé iha, hodi hatama kontestasaun.” nia dehan.
Nia haktuir, nu’udar mandatariu halo kontestasaun kona-ba faktus ne’ebé iha, lori mai iha Tribunál hodi rejistu ne’e iha kontestasaun mandatariu kontesta katak, Tenente Jeneral inosente, nia la hatene kona-ba kazu ne’e, nia mós la hola parte iha rai ne’e, la’os nia maka rai na’in.
“Nia (Jenerál) la iha relasaun ho rai ne’ebé disputa dadaun. Rai ne’e iha uluk tiha ona desizaun ida neebe tranzitu einjulgadu, momentu ne’ebá la iha ema ida maka halo rekursu, la iha ema ida maka halo reklamasaun.” Celestino afirma
Celestino dehan, na’in ba rai ne’e iha Terras Propriedade no Diresaun Terras Propriedade halo levantamentu sukat tiha ona, no hein atu distribui sertifikadu.
Maibé, iha ema seluk ida ne’ebé la hatene, halo kompra no venda ba rai ne’e husi kotuk, mosu mai hatama fali prosesu Providensia Kautelar hasoru Tenente katak rai ne’e jeneral mós envolve hotu.
“Tuir faktus lolos rai ne’e nia nain halai tiha ona ba Indonézia, nia fo tiha poder ba nia oan nain rua, no nia oan nain rua fo tutan poder ba nia tiun ida, Sira reklama rai ne’e kontra señora ida foin lalais mate ona, no mos ema balu tan maibe mai to iha Tribunal absolve reu sira ne’e, no desizaun ne’e tun iha loron 26 fulan Fevereru tinan 2021.” Nia esplika
Nia dehan, bainhira desizaun ne’e tun la iha ema ida mak halo rekursu, halo reklamasaun no intervensaun ruma, no prosesu ne’e la’o husi 2021 to’o mai 2025 la iha ona reklamasaun.
Sira hetan ona titulu na’in ba rai, halo levantamentu ba iha Terras Propriedade rejista hodi hetan sertifikadu, no sei iha Terras Propriedade nia kompeténsia.
“Ikus mai, iha ema balu mai hatama fali prosesu provídensia kautelár hasoru Tenente Falur Rate Laek, maibé nia la halo kompra venda iha neeba, nia oan feto maka hola rai liu husi senhora ida. Rai ne’ebé sira reklama ne’e petaka rua, no rai ne’ebé desizaun sai tiha ona maka parte sira reklama ne’e.” Nia Hakotu
Reportajen : Estefania Cardoso
Foto : Estefania Cardoso
