Díli, 04 Agostu 2026 (Media Democracia) – Reprezentante Espesiál Vatikanu mai Timor-Leste, Kardeal Peter Kodwo Appiah Turkson, halo vizita ba Arkivu no Muzeu Rezisténsia Timorense, Institutu Públiku, iha tersa-feira (04/08), hodi haree no komprende liután istória luta rezisténsia povu Timor-Leste durante períodu okupasaun, no hatudu apresiasaun ba patrimóniu istóriku no memória nasionál ne’ebé rai laran preserva.
Kardial Peter Kodwo Appiah Turkson hatete, ohin iha ne’e hakarak hala’o vizita mai iha Arkivu no Muzeu Rezisténsia Timorense.IP hodi haree besik istória Timor-Leste no mós are fatin ida ne’e rai dokumentu, arkivu, no fotografia sira ne’ebé regista iha luta ba libertasaun nasional Timor-Leste nian.
“Ohin ami halo vizita mai iha fatin ida ne’e no apresiasaun bo’ot ba matenek no brani povu Timorense nian iha tempu nakukun nia laran, tanba fatin ne’e preserva no Arkivu ba istória Timor-Leste nian,” dehan Kardial Peter Kodwo Appiah Turkson hafoin halo vizita ba Muzeu Rezisténsia Timorense, Iha Tersa (04/08).
Nia dehan fatin ne’e preservasaun istória no memória husi luta rezisténsia Timorense nian, ida-ne’e importante tebes la’ós de’it ba jerasaun husi Timor-Leste atu hatene sira-nia abut, maibé mós nu’udar sasin ba mundu konaba justisa, direitus umanus, no pás.
“Vizita ne’e mós reforsa liután relasaun ne’ebé besik no metin entre Igreja Katólik, ho Vatikanu no Nasaun Timor-Leste, liu-liu hodi hanoin fila fali papél importante ne’ebé igreja kontribui iha tempu luta nian, tanba Memória no istória husi pasadu mak dalan ba futuru ne’ebé ho pás no domin,” Nia dehan.
Iha fatin hanesan Diretór Ezekutivu Jorge Alves informa, ohin AMRT.IP onra no respeitu bo’ot ba reprezentante Santa Sé, ne’ebé halo vizita ne’e sai momentu istóriku tanba Cardeal tama ba “uma sagradu Rezisténsia Timorense nian, fatin ne’ebé guarda memória povu ida ne’ebé sofre maibé la fó an ba.
“Ami mós hato’o agradesimentu kle’an ba Cardeal Turkson nia presensa, hodi subliña katak Igreja Katólika iha papél fundamental no istoriku tebes iha povu Timor-Leste nia luta ba ukun rasik an” dehan Diretór Ezekutivu Jorge Alves.
Nia dehan AMRT la’ós de’it fatin hodi rai sasán nian, maibé nu’udar fatin “mora-fatin” ka santuáriu memórias povu Timor-Leste nian, fatin ne’ebé rai dokumentu, fotografia, no istória luta nian hodi hanorin gyerasaun foun sira konaba sakrifísiu luta ba ukun rasik.
“Vizita husi reprezentante Santa Sé ida ne’e fó kbi’it espirituál no foti asisténsia moral ba instituisaun ne’e, hodi kontinua sira-nia misaun atu halibur, jere, no fahe istória veridika ba publiku no mundu. Vizita ne’e sai mós simbolu ida husi relasaun metin ne’ebé dura daudaun leet Vatikan no Timor-Leste, liuliu iha kontekstu valoriza pás, justisa, no memoria ba erói sira, iha uma ne’e ami guarda istória povu ida ne’ebé hetan presigisaun maibé la lakon fiar, husi povu ida ne’ebé hasoru mate, maibé kontínua fiar ba liberdade” Nia dehan.
Tanba ne’e mak ema hotu tenke rekoñese papél importante Igreja Katólika nian durante tinan okupasaun nian, bainhira barak la bele ko’alia, Igreja maka ko’alia, Bainhira povu hetan persigisaun, Igreja loke nia odamatan, Padre, Madre, Katekista no Leigu sira sai fatin refújiu no fó konselu, proteksaun no esperansa ba família sira.
“Istória libertasaun Timor-Leste nian la bele konta sein rekoñese papel igreja katolika nian no ida mak Sua Eminénsia Cardeal Peter Turkson husik mensajen ne’ebé hakerek iha livru bainaka hanesan tuir mai katak, Iha loron, 03/08/2026 hau nia vizita dahuluk ba Timor-Leste.Hau mai ho admirazaun boot, humildade no respeitu ba heroi sira, mártir sira no ema hotu. Hau orasaun ba Maromak nia dame iha rai ne’e, ba liberdade no prosperidade no ba espíritu fraternidade boot ida, Maromak fó bensaun ba Governu no Povu Timor-Leste” Nia Konklui.
Reportajen: estajiariu Media Democracia
Foto: Estajiariu Media Democracia