Dili, 21 Jullu 2026 (Media Democracia)– ONG Hali ba Dame (HABADA), relatoriu monitorizasaun seguransa kona-ba operasaun jogus online no scam call center sira iha Timor Leste ne’ebe Policia Nacional de Timor-Leste (PNTL), no Policia Cientifica de Investigasaun Criminal (PCIC) desmantela ona operasaun sengru fraude sanulu resin rua iha Munisipiu rua Dili no Likisa entre 26 Junho no 19 Julho 2026.
Diretór Ezekutivu Hali ba Dame HABADA, Abel Amaral hatete suspeitu 409 hetan detensaun iha semana tolu nia laran.
“Ida ne’e la’os serie ida husi insidenfe izoladu sira. HABADA nia relatoriu monitorizasaun identifika frekuensia, propagasaun husi fatin sira, no eskala husi operasaun ida-idak husi ema na’in 2 to’o 99 hatudu rede ida ho estrutura, finansiamentu no lojistika ne’ebe metin iha aktividade sira ne’e nia kotuk” dehan Diretór Ezekutivu HABADA Abel Amaral
Diretór ne’e mos haktuir katak husi fatin sanulu resin ida envolve suspeitu sira ho Nasionalidade xineza no sidadaun Indoneziu sira maioria iha kazu rua Likisa nian.
“Polisia sira hetan infraestrutura ne’ebé hanesan, ne’ebe asosiadu ho operasaun fraude nian iha fatin seluk iha rejiaun sudeste Aziatiku nian, aluga rezidensia sira, armazen, Otel. Iha fatin ida iha Metiaut Dili kama 43 ne’ebé instala iha uma andar rua nia laran, ne’ebé hatudu katak fatin ne’e funsiona hanesan dormitoriu ba traballadór sira iha Bebonuk de’it, polisia prende komputador 88 no laptop 13, ida ne’e nu’udar prova husi operasaun ida ne’ebe presiza investimentu ho Kapital boot.” Nia haktuir
Diretor HABADA ne’e mos haktuir katak infraestrutura fiziku ne’ebe identifika iha Timor Leste koresponde ho Tipolojia kompleksu ne’ebé dokumenta husi ONCHR iha Kamboja, Myanmar no Laos.
” Ida ne’e HABADA nia preokupasaun katak individu detidu balun poténsia sai hanesan vitima trafiku Umanu, envesde elementu ne’ebé envolve tanba ne’e presiza investigasaun ida ne’ebe kle’an hodi identifika kestaun ida ne’e.” Nia Dehan
HABADA alerta katak saida mak UNODC fó sai besik tinan ida liu ba, agora haree daudaun iha Timor Leste iha semana tolu ikus ne’e husi operasaun polisia nia nune’e HABADA argumenta liutan katak tenke haforsa estratejia ne’ebe orienta ba Prevensaun duke operasaun reativa deit.
Reportajem: Nelia no Estajiada Fizania
Foto: Estajiariu Nicodemos