Dili, 03 Juñu 2026 (Media Democracia)– Klibur Estudante no Juventude Baguia (KEJB) ejiji Governu no autoridade relevante atu ujentemente hadia kondisaun estrada Baguia Vila ba Suku Hae-Coni, Ossu-Huna no Afaloicai, ne’ebé kotu total semana rua resin ona tanba impaktu husi udan boot no hamosu volume mota Basarawai aas.
Reprezentante KEJB Florinda Viana hateten problema infraestrutura bázika hanesan estrada iha Postu Administrativu Baguia, liu-liu diresaun ba suku sanulu hanesan Hae-Coni, Ossu-Huna no Afaloicai, sai ona preokupasaun públiku no viral iha mídia sosiál.
“Komunidade ho autoridade suku tenta harii ponte tradisionál provizóriu husi ai no aú, maibé ponte ne’e la seguru bainhira udan boot, tanba bele fó risku ba estudante no utilizadór sira, to’o agora estrada ne’e kotu durante semana rua resin, maski ekipa tekniku munisipál halo ona observasaun, maibé seidauk iha intervensaun emerjénsia konkreta. “Dehan Porta Voz Florinda liuhusi konferénsia imprensa ne’ebé realiza iha Jardin 5 de Maio kuarta ne’e.
Problema Estrada ne’ebé kotu iha Basarawai efeta mós área sira seluk hanesan Bubu-Lubu, Samalari, Lakamutu, Larisula, Defawasi, Wakala, Alawa Kraik no Alawa Leten mós enfrenta estrada aat no rai monu.
Nia informa udan ho intensidade aas hahú iha loron 11 to’o 14 Maiu 2026 halo estrada iha área Basarawai, Suku Hae-Coni, hahú estraga, iha loron 15 Maiu, udan aumenta tan no halo mota ponte iha Basarawai kotu total, interrompe transportasaun públiku no privadu atu movimentu ba mai.
“Ho estrada ne’ebé kotu fó impaktu maioria ba komunidade iha Hae-Coni, Ossu-Huna no Afaloicai ne’ebé depende tebes ba agrikultura hanesan koto, fehuk, talas, lakeru, no bua, estrada kotu halo agrikultór sira la bele fa’an produtu ba merkadu Ossu-Huna, Baguia Vila no Baucau, iha sorin seluk, folin fo’os iha Afaloicai aumenta to’o USD 22 kada saku tanba transporte la hala’o normal.”
Aleinde ne’e iha parte seluk ne’ebé afeta mós ba problema iha postu administrative Bagia hanesan edukasaun, eskola Ensinu Báziku no Sekundáriu ne’ebé estudante Hae-Coni no Afaloicai uza lokaliza iha Ossu-Huna, durante udan, estudante no profesór enfrenta difikuldade boot atu asesu eskola.
“kuaze semana tolu ona prosesu aprendizajen la’o ho efetividade, no parte saúde nian mak Komunidade depende ba Postu Saúde Ossu-Huna ne’ebé funsionáriu permanente de’it na’in 5, estrada kotu aumenta risku ba pasiente ne’ebé presiza transfere ba Sentru Saúde Baguia, Ospital Referál Baucau ka Ospital Nasionál.
Iha fatin hanesan, Livio do Rego mós lamenta ho problema estrada ne’e la’ós de’it infraestrutura, maibé mós problema dezenvolvimentu no direitus bázikus komunidade nian.
“Ami husi parte Klibur Estudante Joventude Baguia husu mós ba Administradór Postu Baguia, Prezidente Autoridade Munisipál Baucau no Governu Sentrál atu foti asaun emerjénsia lalais, komunidade husi Hae-Coni, Ossu-Huna no Afaloicai merese asesu di’ak ba estrada, saúde, edukasaun no oportunidade ekonomika hanesan sidadaun sira seluk iha Timor-Leste.” Nia adianta
Tanba ne’e, Klibur Estudante Juventude Bagia husu ba Governu no autoridade relevante atu atensaun másimu ba problema refere hodi foti medida hodi normaliza imediata estrada Baguia Vila ba Hae-Coni, Ossu-Huna no Afaloicai
Reportajen : Juliana Trindade & Leozalia Cabral
Foto : Leozalia Cabral
