Dili, 02 Maiu 2026 (Media Democracia)- Arguidu na’in Sanulu-Resin-ida (11) ne’ebé antes envolve iha kazu scamming online iha área Jita Plaza tenta halai sai husi territóriu nasionál.
Arguidu sira ne’e, Diresaun Servisu Investigasaun Kriminál halo ona apreensaun no buka iha loron Kinta (09/10) tinan kotuk, tanba iha indísiu forte kona-ba prátika scamming online iha área Zita Plaza no Colmera.
Polísia Nasionál Timor-Leste, liuhusi Diresaun Servisu Investigasaun Kriminál, halo detensaun ba suspeitu na’in Sanulu-Resin-ida (11) antes aprezenta sira ba Ministériu Públiku.
Hafoin aprezentasaun ba arguidu sira ne’e iha prosesu judisiáriu, Tribunál deside aplika medida koasaun aprezentasaun periódika. Nune’e, arguidu sira iha obrigasaun atu aprezenta an iha Ministériu Públiku kada semana rua dala ida.
Iha loron Kinta (30/04) kalan, hafoin halo tiha aprezentasaun periódika iha Ministériu Públiku, arguidu sira ne’e hatudu ona intensaun atu halai sai husi territóriu nasionál.
Tuir mai, arguidu sira selu ema ida, sidadaun Timor-oan, nu’udar mata-dalan hodi fasilita sira nia tentativa atu halai sai husi nasaun.
Iha loron Kinta kalan ne’e duni, mata-dalan refere aluga kareta bus ida husi Suai hodi lori arguidu sira ba Munisípiu Cova-lima, ho intensaun katak bainhira to’o iha ne’ebá, sira bele hakat liu fronteira Suai tama ba Betun.
Mata dalan Timor oan ne’ebé arguidu sira uza ba kontrata bus ho folin dólar atus rua ($200) no sira hahú viajen ho bus Suai ne’e husi Dili ba Suai.
Bainhira sira halo viajen too iha área Casa Munisípiu Ainaro komunidade intelejensia deteta sira sira movimentu no hapara kedas nia ne’e no tula fali arguidu sira ne’e ba Komandu PNTL Munisípiu Ainaro hodi submete ba prosesu investigsaun.
Hafoin Komandu PNTL Munisípiu Ainaro finaliza tiha prosesu identifikasaun iha loron Sesta (01/04), iha loron ne’e kedan, Diresaun Servisu Investigasaun Kriminál (DSIK) Komandu Munisípiu Ainaro halo transferénsia ba arguidu sira ne’e ba Diresaun Servisu Investigasaun Kriminál Nasionál, Komandu Jerál PNTL Kaikoli, hodi kontinua prosesu investigasaun.
Bainhira DSIK remata ona investigasaun, sei lori autu arguidu sira nian ba Prokuradór turnu, Matias Soares, hodi halo promosaun ba Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili, atu konsidera alterasaun ba medida koasaun ne’ebé antes aplika ona. Medida koasaun aprezentasaun periódika bele muda ba prizaun preventiva, tanba iha indísiu katak arguidu sira tenta halai sai husi territóriu nasionál.
Hahalok arguidu sira nian ne’e prenxe rekizitu atu aplika medida koasaun prizaun preventiva, tuir artigu 183 husi Kódigu Prosesu Penál.
Iha artigu refere ne’e hateten katak hahalok arguidu sira prenxe elementu sira husi krime, tanba iha presupostu kona-ba perigu fundadu, mak hanesan perigu atu halai sees husi justisa, perigu atu perturba prosesu investigasaun, no mós perigu atu kontinua atividade kriminoza.
Iha tempu dadaun, Diresaun Servisu Investigasaun Kriminál Nasionál sei halo hela prosesu investigasaun ba arguidu sira.
Tuir informasaun ne’ebé Jornalista Media Democracia asesu, Ministériu Públiku, liuhusi Prokuradór Turnu Matias Soares, autoriza autoridade seguransa atu halo fali detensaun ba suspeitu sira durante oras 72, molok aprezenta sira ba Tribunál, hodi konsidera alterasaun medida koasaun husi aprezentasaun periódika ba prizaun preventiva.
Komandante PNTL Munisípiu Ainaro, Superintendente Xefe Emilio dos Santos, hateten katak Komandu Munisípiu Ainaro simu informasaun husi ekipa inteligência katak sidadaun estranjeiru na’in Sanulu-Resin-ida (11) ne’ebé hetan medida koasaun aprezentasaun periódika husi Tribunál, deskonfia katak sira tenta halai sai husi territóriu nasionál.
“Ho nune’e membru sira halo operasaun iha parte CasSa Ainaro konsege deteta hodi kaptura sidadaun nain,- 11 inklui Timoroan ida ne’ebé sai matadalan nomos asegura viatura Bis Diresaun Suai ne’ebé tula ema sira ne’e.” Dehan Superintendente Xefe Emilio dos Santos,
Nia dehan katak sidadaun sira ne’e hahú halo viajen husi Dili mai Suai iha oras tuku 16:30 kalan, nune’e PNTL Munisípiu Ainaro konsege detein tiha kareta ne’ebé tula ema sira ne’e atu ba Suai ho intensaun atu hakat ba nasaun vizinhu Indonézia. Komandante PNTL Munisípiu Ainaro, Superintendente Xefe Emilio dos Santos, hato’o deklarasaun ida ne’e ba jornalista sira iha Komandu Jerál PNTL Kaikoli iha loron Sesta ne’e.
Iha fatin hanesan, Motorista bus Suai, Carlos dos Santos, informa katak sidadaun estranjeiru sira ne’e halo kontratu ho nia atu tula sira ba Suai, Munisípiu Covalima. Maibé bainhira to’o iha dalan parte Cassa, sira hetan atuasaun husi Polísia Tranzitu no unidade PNTL Munisípiu Ainaro.
“Sira ne’e telfone aluga atu ba too iha Suai de’it, seluk tan nee ami la hatene, ami tula sira husi Manleu-ana ba to’o Cassa mak Polisia Tranzitu sira tahan ami, sidasaun estranjeiru sira fó osan ami hamutuk dollar atus rua ($200).” Dehan Carlos Dos Santos.
Motorista ne’e hateten katak bainhira sira tula sidadaun estranjeiru sira ne’e, sidadaun sira ne’e husu atu la para tuir dalan no kontinua viagem.
Entretantu, kazu scamming online ne’ebé akontese iha loron Kinta (09/10) tinan kotuk iha área Zita Plaza no Kolmera, Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), liuhusi Diresaun Servisu Investigasaun Kriminál (DSIK), antes rejista ona ho NUC 0323/25-PNSIK, no iha tempu dadaun DSIK rejista fali kazu refere ho NUK 0166/26-PNSIK.
Reportajen : Estefania Cardoso
Foto: Estefania Cardoso
